Pont Neuf và cuộc hóa thân giữa lòng Paris
Cây cầu cổ nhất Paris vừa được biến thành một hang động nghệ thuật khổng lồ giữa lòng thủ đô nước Pháp. Công trình gây chú ý không chỉ bởi quy mô mà còn bởi cách nó khiến công chúng nhìn lại lịch sử, không gian và nghệ thuật đô thị.
Từ cây cầu lịch sử đến hang động khổng lồ
Trong nhiều tuần, người dân Paris ngỡ ngàng khi cây cầu Pont Neuf, biểu tượng tồn tại hơn 400 năm bên dòng sông Seine, bất ngờ biến thành một khối đá đen khổng lồ.
Đến giữa tháng 6, tác phẩm nghệ thuật mang tên La Caverne du Pont Neuf (Hang động Pont Neuf) chính thức mở cửa, đưa công chúng bước vào một trải nghiệm hoàn toàn khác biệt ngay giữa trung tâm thành phố.
Được thực hiện bởi nghệ sĩ đường phố người Pháp JR, công trình sử dụng các lớp vải in khổng lồ và hệ thống bơm khí để biến cây cầu thế kỷ XVII thành một hang động nhân tạo cao tới 18 mét. Tác phẩm mở cửa miễn phí suốt ngày đêm từ 15 đến 28-6, nhanh chóng trở thành điểm đến thu hút đông đảo người dân và du khách.
Điểm đặc biệt của công trình không nằm ở yếu tố thị giác đơn thuần. Du khách bước từ không gian quen thuộc của Paris vào một hành lang tối với âm thanh vọng sâu như trong lòng đất, mùi đất ẩm sau mưa và những bề mặt mô phỏng đá cổ. Cảm giác ấy khiến nhiều người có cảm tưởng như thành phố biến mất hoàn toàn phía sau lưng.
Để tạo nên trải nghiệm này, chuyên gia khứu giác Sarah Bouasse đã phát triển các mùi hương dựa trên những hợp chất tự nhiên xuất hiện khi mưa rơi xuống nền đất khô. Trong khi đó, Thomas Bangalter, cựu thành viên nhóm nhạc Daft Punk, thiết kế hệ thống âm thanh với những tiếng vọng và nhịp rung trầm thấp nhằm tăng cảm giác nhập vai.
Nhiều du khách cho biết tác phẩm khiến họ nhìn cây cầu theo một cách hoàn toàn khác. Thay vì chỉ là nơi qua lại hằng ngày, Pont Neuf trở thành không gian để cảm nhận lịch sử bằng chính bước chân, khứu giác và cảm xúc của mỗi người.
Nghệ thuật thay đổi đô thị
Đằng sau hiệu ứng thị giác ấn tượng là một câu hỏi lớn hơn về vai trò của nghệ thuật công cộng trong các đô thị hiện đại. JR cho biết ông lấy cảm hứng từ ngụ ngôn hang động của Plato, nơi con người phải bước qua bóng tối để tìm kiếm nhận thức mới về thực tại. “Những bức tường hang động ngày nay có thể chính là các màn hình và thuật toán đang định hình cách con người nhìn thế giới,” ông nói.
Công trình cũng là lời tri ân dành cho Christo và Jeanne-Claude, hai nghệ sĩ từng gây tiếng vang khi bọc toàn bộ cầu Pont Neuf bằng vải vào năm 1985. Nếu tác phẩm năm đó phủ lên cây cầu một lớp ánh sáng, thì JR lại đưa công chúng bước vào bóng tối để khám phá lịch sử và chính bản thân mình.
Giống như nhiều tác phẩm nghệ thuật công cộng khác, “Hang động Pont Neuf” chỉ tồn tại trong thời gian ngắn. Sau ngày 28-6, toàn bộ cấu trúc sẽ được tháo dỡ và vật liệu được tái chế. Tuy nhiên, dấu ấn mà nó để lại có thể kéo dài lâu hơn nhiều.
Trong bối cảnh các đô thị ngày càng đông đúc và quen thuộc đến mức nhàm chán, những dự án như vậy cho thấy nghệ thuật vẫn có khả năng khiến con người dừng lại, quan sát và nhìn thành phố của mình bằng một góc nhìn mới.
Tổng hợp