Biến phế thải xây dựng thành nguồn lực

Đây cũng là nội dung được các chuyên gia, nhà quản lý và doanh nghiệp trao đổi tại Chương trình Hà Nội chuyển động với chủ đề “Trạc thải xây dựng - phế tải hay tài nguyên?” do Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội tổ chức tối 18-6.

Xử lý ngay tại công trường, giảm áp lực môi trường

Từ thực tiễn triển khai dự án Quảng trường - Công viên phía Đông hồ Hoàn Kiếm, các đại biểu cho rằng việc xử lý chất thải xây dựng ngay tại nơi phát sinh đang cho thấy nhiều hiệu quả tích cực.

Ông Đặng Hoàng Hiếu, Trưởng phòng Dự án và Quản lý dịch vụ công ích phường Hoàn Kiếm cho biết, trong quá trình giải phóng mặt bằng và phá dỡ các công trình hiện hữu để thực hiện dự án, lượng chất thải xây dựng phát sinh tương đối lớn. Nếu toàn bộ số vật liệu này phải vận chuyển đến các khu xử lý tập trung hoặc bãi chôn lấp sẽ phát sinh thêm nhiều chi phí, đồng thời tạo áp lực không nhỏ cho hệ thống hạ tầng môi trường của thành phố.

Theo ông Hiếu, việc tổ chức nghiền và tái sử dụng vật liệu ngay tại công trường đã mang lại nhiều lợi ích thiết thực. Trước hết là giảm đáng kể khối lượng chất thải phải vận chuyển đi xử lý. Cùng với đó, các vật liệu sau nghiền có thể được sử dụng cho công tác san lấp hoặc phục vụ một số hạng mục xây dựng phù hợp, góp phần tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên và giảm nhu cầu khai thác đất, đá, cát.

Đáng chú ý, giải pháp này còn giúp giảm chi phí vận chuyển, chi phí xử lý chất thải, đồng thời hạn chế các tác động đến môi trường do hoạt động vận chuyển gây ra. Điều này đặc biệt có ý nghĩa đối với khu vực trung tâm thành phố, nơi mật độ dân cư và giao thông luôn ở mức cao.

Từ góc độ doanh nghiệp trực tiếp tham gia xử lý chất thải xây dựng, ông Nguyễn Ngọc Tuấn, Phó Giám đốc Công ty cổ phần Dịch vụ sản xuất Toàn Cầu cho biết, đơn vị đang vận hành dây chuyền nghiền công nghệ Đức với công suất khoảng 100 tấn mỗi giờ. Hệ thống có khả năng xử lý hiệu quả nhiều loại chất thải xây dựng như bê tông, gạch vỡ và các vật liệu phát sinh từ quá trình phá dỡ công trình.

Sau khi nghiền, vật liệu được phân loại, tách riêng kim loại, gỗ và các thành phần khác trước khi đưa vào tái chế. Theo ông Tuấn, các sản phẩm sau tái chế hiện được sử dụng cho nhiều hạng mục như san lấp mặt bằng, thi công nền đường, hạ tầng kỹ thuật, sản xuất gạch và một số công trình phù hợp khác.

“Việc sử dụng vật liệu tái chế không chỉ bảo đảm yêu cầu kỹ thuật của công trình mà còn góp phần thay thế một phần nguồn tài nguyên tự nhiên đang ngày càng khan hiếm”, ông Nguyễn Ngọc Tuấn nhấn mạnh.

Hà Nội khuyến khích xử lý chất thải tại nguồn

Đại diện cơ quan quản lý nhà nước cho biết, thành phố Hà Nội đang từng bước thúc đẩy các giải pháp xử lý chất thải xây dựng theo hướng tái chế và tái sử dụng.

Ông Nguyễn Văn Quý, Trưởng phòng Quản lý chất thải rắn (Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội) cho biết, thành phố đang khuyến khích các doanh nghiệp, nhà đầu tư triển khai mô hình xử lý chất thải xây dựng ngay tại công trường, nơi phát sinh nguồn thải.

Theo đánh giá bước đầu tại một số công trình, mô hình này đã đem lại nhiều kết quả tích cực. Chất thải được xử lý ngay tại nguồn, giảm đáng kể nhu cầu vận chuyển. Các sản phẩm sau xử lý có thể thay thế một phần vật liệu xây dựng truyền thống và được tái sử dụng cho các công trình.

Không chỉ giúp tiết kiệm chi phí cho doanh nghiệp, việc xử lý tại chỗ còn góp phần nâng cao hiệu quả quản lý chất thải, hạn chế các tác động tiêu cực đến môi trường và giảm phát thải khí nhà kính từ hoạt động vận chuyển.

Để mở rộng khả năng xử lý chất thải xây dựng trong thời gian tới, Hà Nội đang nghiên cứu triển khai ba mô hình xử lý khác nhau.

Mô hình thứ nhất là xử lý ngay tại công trường phát sinh chất thải. Đây được xem là giải pháp ưu tiên đối với các dự án có quy mô lớn, mặt bằng đủ rộng và khối lượng chất thải phát sinh lớn.

Mô hình thứ hai là xử lý tập trung quy mô cấp xã hoặc phường, theo đó mỗi địa phương sẽ bố trí các điểm tập kết, thu gom và xử lý nhằm đáp ứng nhu cầu xử lý chất thải xây dựng phát sinh trên địa bàn.

Mô hình thứ ba là xử lý tập trung quy mô cấp thành phố hoặc liên địa phương, phục vụ nhu cầu xử lý cho nhiều khu vực khác nhau.

Theo ông Nguyễn Văn Quý, việc triển khai xử lý tại công trường cần đáp ứng một số điều kiện nhất định như diện tích mặt bằng đủ lớn để bố trí dây chuyền công nghệ, khối lượng chất thải phát sinh đủ để bảo đảm hiệu quả kinh tế và có nhu cầu sử dụng vật liệu tái chế ngay tại dự án.

Từng bước biến chất thải thành tài nguyên

Một trong những nội dung nhận được nhiều sự quan tâm tại tọa đàm là khả năng tái chế của các loại chất thải xây dựng hiện nay.

TS Nguyễn Thế Thông cho biết, với công nghệ hiện có, phần lớn chất thải xây dựng đều có thể tái chế được nếu được phân loại ngay từ đầu.

Nhóm vật liệu phổ biến nhất gồm gạch, vữa, bê tông và các loại cốt liệu xây dựng. Sau khi được nghiền và xử lý theo các tiêu chuẩn kỹ thuật, những vật liệu này có thể được sử dụng làm vật liệu san lấp, nền đường hoặc sản xuất các loại vật liệu xây dựng mới.

Đối với bê tông nhựa, sau khi bóc tách khỏi mặt đường cũ có thể tái chế thành nhựa đường tái sinh. Đây là công nghệ đã được áp dụng hiệu quả tại nhiều quốc gia phát triển, trong đó Nhật Bản đạt tỷ lệ tái sử dụng rất cao.

Bên cạnh đó, sắt, thép và các kim loại trong công trình xây dựng là những loại vật liệu có giá trị kinh tế lớn, có thể được thu hồi và tái sử dụng gần như ngay lập tức trong quá trình sản xuất.

Ngoài ra, nhiều loại vật liệu khác như đất, đá, gỗ, giấy và nhựa cũng có thể được đưa vào các chu trình tái chế phù hợp nếu được phân loại từ nguồn phát sinh.

Theo TS Nguyễn Thế Thông, việc tái chế chất thải xây dựng không chỉ giúp giảm lượng chất thải phải chôn lấp mà còn tạo ra nguồn vật liệu thứ cấp phục vụ ngành xây dựng. Điều này góp phần giảm áp lực khai thác tài nguyên thiên nhiên, tiết kiệm quỹ đất dành cho xử lý chất thải và giảm các tác động tiêu cực tới môi trường.

Các chuyên gia cho rằng, trong bối cảnh tốc độ đô thị hóa và nhu cầu xây dựng tiếp tục gia tăng, việc coi chất thải xây dựng là nguồn tài nguyên thay vì chỉ là phế thải cần xử lý sẽ mở ra hướng tiếp cận mới trong quản lý đô thị. Cùng với sự phát triển của công nghệ và các chính sách khuyến khích phù hợp, việc tái chế, tái sử dụng chất thải xây dựng hoàn toàn có thể trở thành một mắt xích quan trọng, góp phần xây dựng đô thị xanh, phát triển bền vững và sử dụng hiệu quả các nguồn tài nguyên.