“Khoảng đệm” cho doanh nghiệp giữa áp lực chi phí và dòng tiền

Bộ Tài chính đang lấy ý kiến dự thảo Nghị định gia hạn thời hạn nộp thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân và tiền thuê đất trong năm 2026, nhằm tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp, hộ kinh doanh phục hồi sản xuất kinh doanh. Theo đề xuất, tổng số tiền thuế và tiền thuê đất được gia hạn có thể lên tới khoảng 125.000 tỷ đồng.

Theo Bộ Tài chính, từ năm 2020 đến nay, cơ quan này đã nhiều lần trình Chính phủ ban hành các nghị định gia hạn thời hạn nộp thuế và tiền thuê đất nhằm hỗ trợ doanh nghiệp, hộ kinh doanh cân đối nguồn tài chính, duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Chính sách gia hạn thời hạn nộp thuế đã nhận được sự đồng thuận cao từ cộng đồng doanh nghiệp khi giúp bổ sung nguồn vốn lưu động ngắn hạn thông qua việc chưa phải nộp ngay số thuế phát sinh vào ngân sách nhà nước. Đồng thời, chính sách này vẫn bảo đảm không làm giảm số thu ngân sách, không ảnh hưởng đến dự toán thu đã được Quốc hội quyết định.

Bộ Tài chính cho biết, mặc dù kinh tế vĩ mô trong những tháng đầu năm 2026 cơ bản ổn định, lạm phát được kiểm soát, các cân đối lớn của nền kinh tế được bảo đảm, song Chính phủ nhận định nền kinh tế vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức. Trong đó, tăng trưởng của một số ngành công nghiệp, xây dựng và dịch vụ chưa đạt kỳ vọng; cầu hàng hóa và dịch vụ còn yếu; nhập siêu có xu hướng gia tăng; tiến độ thu ngân sách nhà nước chậm lại. Cùng với đó là những tác động từ thiên tai, biến đổi khí hậu, thời tiết cực đoan và các yếu tố bất ổn từ kinh tế thế giới.

Trong bối cảnh đó, việc tiếp tục thực hiện chính sách gia hạn thời hạn nộp thuế và tiền thuê đất được đánh giá là giải pháp cần thiết nhằm hỗ trợ doanh nghiệp duy trì dòng tiền, tạo thêm dư địa cho hoạt động sản xuất kinh doanh và góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Theo đánh giá của các chuyên gia, trong bối cảnh nền kinh tế vẫn cần thêm động lực để duy trì đà tăng trưởng, việc tiếp tục gia hạn nộp thuế và tiền thuê đất trong năm 2026 được xem là chính sách tài khóa linh hoạt, góp phần cải thiện dòng tiền và tạo dư địa cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.

TS. Tô Hoài Nam, Phó Chủ tịch Thường trực kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam (VINASME) cho rằng, các chính sách gia hạn, giảm thuế và tiền thuê đất thời gian qua đã phát huy tác dụng rõ rệt, góp phần trực tiếp cải thiện dòng tiền cho doanh nghiệp. Đây cũng là yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp duy trì hoạt động sản xuất, kinh doanh trong điều kiện kinh tế khó khăn.

Theo ông Nam, nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa trong lĩnh vực dệt may, da giày và các doanh nghiệp trong lĩnh vực nông nghiệp đã phản ánh, khi được gia hạn thuế, họ có thêm thời gian để xoay vòng vốn, trả lương cho người lao động thay vì phải vay ngân hàng với lãi suất cao.

Cùng quan điểm, ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi cho rằng, việc kéo giãn thời gian thực hiện nghĩa vụ thuế mang ý nghĩa đặc biệt đối với doanh nghiệp, nhất là các doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh đang chịu áp lực về vốn lưu động.

Theo đó, thay vì phải nộp ngay các khoản thuế đến hạn, doanh nghiệp có thêm nguồn lực để thanh toán tiền lương, nhập nguyên vật liệu, đầu tư sản xuất hoặc mở rộng thị trường. Trong bối cảnh lãi suất vay vốn vẫn tạo áp lực đối với nhiều đơn vị, khoản tiền được “giữ lại” tạm thời này có thể trở thành nguồn tài chính ngắn hạn với chi phí gần như bằng không.

Ở góc độ vĩ mô, ông Huy cho rằng, chính sách còn phát đi tín hiệu về sự đồng hành của Chính phủ với khu vực sản xuất, kinh doanh. Thực tế giai đoạn 2020-2025 cho thấy các chính sách gia hạn thuế và tiền thuê đất đã hỗ trợ hàng trăm nghìn tỷ đồng cho doanh nghiệp mà vẫn bảo đảm nguồn thu ngân sách về dài hạn khi các khoản tiền này được nộp đầy đủ sau thời gian gia hạn.

Tuy nhiên, vị chuyên gia cũng cho rằng, để chính sách phát huy hiệu quả tối đa, việc triển khai cần bảo đảm đơn giản, minh bạch và đúng đối tượng. Thủ tục hành chính nên được rút gọn, tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận nhanh chóng, tránh phát sinh chi phí tuân thủ không cần thiết. Đồng thời, doanh nghiệp cũng cần sử dụng nguồn lực được gia hạn đúng mục đích, ưu tiên cho sản xuất và đầu tư thay vì các hoạt động mang tính ngắn hạn hoặc đầu cơ.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Hoàng Trọng Ninh, Giám đốc một doanh nghiệp sản xuất nhựa ở Hà Nội cho rằng, việc được kéo giãn thời gian nộp thuế sẽ giúp doanh nghiệp tăng khả năng thích ứng. Chi phí tài chính luôn là áp lực lớn đối với doanh nghiệp. Chính sách gia hạn thuế và tiền thuê đất sẽ giúp doanh nghiệp giảm áp lực dòng tiền trong ngắn hạn, có thêm nguồn lực để đầu tư công nghệ, đáp ứng các tiêu chuẩn xanh và nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường.

"Điều doanh nghiệp cần lúc này không chỉ là ưu đãi về chi phí mà còn là dòng tiền để duy trì hoạt động. Khi chưa phải nộp ngay các khoản thuế đến hạn, chúng tôi có thể ưu tiên nguồn vốn cho nhập nguyên vật liệu, đầu tư máy móc và thanh toán cho đối tác. Đây là sự hỗ trợ rất thiết thực, nhất là trong bối cảnh thị trường đang phục hồi nhưng vẫn tiềm ẩn nhiều biến động", ông Ninh chia sẻ.

Có thể thấy, trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn tiềm ẩn nhiều biến động, các chính sách hỗ trợ đúng thời điểm có thể tạo hiệu ứng lan tỏa lớn đối với khu vực doanh nghiệp. Việc gia hạn nộp thuế và tiền thuê đất không chỉ góp phần tháo gỡ khó khăn về thanh khoản mà còn thể hiện sự đồng hành của Nhà nước với cộng đồng doanh nghiệp, qua đó củng cố niềm tin thị trường và tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững trong năm 2026 và các năm tiếp theo.