Kinh tế xanh - Động lực tăng trưởng bền vững của Thủ đô Hà Nội
Chương trình Hà Nội chuyển động "Kinh tế xanh - Động lực tăng trưởng bền vững của Thủ đô Hà Nội" phát sóng trực tiếp trên các nền tảng của Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội vào 19h hôm nay, ngày 16-6.
Tối nay 16-6, từ 19h đến 20h, Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội thực hiện Chương trình Hà Nội chuyển động với chủ đề: “Kinh tế xanh - Động lực tăng trưởng bền vững của Thủ đô Hà Nội”.
Nghị quyết 02-NQ/TW của Bộ Chính trị đã đặt mục tiêu xây dựng Hà Nội trở thành đô thị xanh, thông minh, hiện đại vào năm 2035, đồng thời duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế ở mức cao. Đây không chỉ là một mục tiêu phát triển, mà còn là yêu cầu đặt ra đối với việc đổi mới mô hình tăng trưởng của Thủ đô trong giai đoạn mới.
Cùng với Quy hoạch Thủ đô và Luật Thủ đô 2026, Hà Nội đang đứng trước cơ hội lớn để thúc đẩy kinh tế xanh, kinh tế số và đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, làm thế nào để vừa phát triển nhanh, vừa phát triển bền vững vẫn là bài toán không dễ có lời giải.
Trong bối cảnh đó, kinh tế xanh đang được xem là động lực tăng trưởng mới của Thủ đô. Không chỉ góp phần bảo vệ môi trường, giảm phát thải và nâng cao chất lượng sống, mô hình này còn mở ra cơ hội nâng cao năng lực cạnh tranh, thu hút đầu tư và tiếp cận các thị trường quốc tế.
Chương trình Chuyển động Hà Nội đặt ra câu hỏi: Vậy Hà Nội đang đứng ở đâu trên hành trình chuyển đổi xanh? Doanh nghiệp sẽ được gì, mất gì khi thực hiện các tiêu chuẩn phát triển bền vững? Đâu là những giải pháp để hiện thực hóa mục tiêu xây dựng một Thủ đô xanh, thông minh và đáng sống?
Tham gia chương trình có ông Đặng Huy Đông, Chủ tịch Hiệp hội Chuyển đổi xanh Việt Nam và ông Nguyễn Tiến Đạt, Tổng Giám đốc Công ty AZA Travel, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Hà Nội.
Tăng trưởng xanh có thể đóng góp thêm 2-3% cho tăng trưởng kinh tế quốc gia
Theo ông Đặng Huy Đông, Chủ tịch Hiệp hội Chuyển đổi xanh Việt Nam, tăng trưởng xanh không phải là rào cản đối với phát triển kinh tế. Theo đánh giá của Hiệp hội, tăng trưởng xanh có thể đóng góp hơn 1% vào tăng trưởng kinh tế quốc gia.
Ông Đặng Huy Đông cho rằng, khi kết hợp với chuyển đổi số - yếu tố cũng được kỳ vọng đóng góp hơn 1% - quá trình "chuyển đổi kép" sẽ tạo thêm khoảng 2-3% tăng trưởng cho nền kinh tế.
"Đây là cơ sở quan trọng để Việt Nam hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số. Vì vậy, chuyển đổi xanh và tăng trưởng xanh cần được nhìn nhận là động lực mới, đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng của Thủ đô Hà Nội cũng như của cả nước", ông Đặng Huy Đông nhấn mạnh.
Du lịch đóng góp ngày một tích cực xanh hoá Thủ đô
Nghị quyết 02-NQ/TW ngày 17-3-2026 của Bộ Chính trị đặt mục tiêu xây dựng Hà Nội trở thành đô thị xanh, thông minh và hiện đại vào năm 2035. Trong lộ trình đó, du lịch được xác định là một ngành kinh tế quan trọng, đồng thời cũng là lĩnh vực có khả năng lan tỏa mạnh mẽ các giá trị phát triển xanh và bền vững.
Là doanh nghiệp đang trực tiếp hoạt động trong ngành, ông Nguyễn Tiến Đạt đã chia sẻ nhìn nhận về vai trò của cộng đồng doanh nghiệp du lịch trong việc góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Thủ đô xanh, thông minh và đáng sống.
Theo ông Nguyễn Tiến Đạt, khi đọc Nghị quyết 02 của Bộ Chính trị, điều ông quan tâm không hẳn là mục tiêu tăng trưởng 2 con số, mà tâm đắc nhất là khái niệm “thành phố đáng sống”. Du lịch ở đó là một trong những ngành được hưởng lợi nhiều nhất.
Thực tế đối với du khách, họ có thể không quá quan tâm đến nội dung Nghị quyết 02. Cái họ quan tâm là khi đến Hà Nội sẽ được hít thở bầu không khí, đi dọc những con sông sẽ cảm nhận ra sao, di chuyển trên đường phố có thông thoáng không hay phải làm bạn với khói bụi…
Ông Nguyễn Tiến Đạt cho biết: Rất vui khi Bộ Chính trị đã ban hành ra Nghị quyết 02-NQ/TW để giải quyết những vấn đề tồn tại và đưa Hà Nội trở thành điểm đến hấp dẫn du khách. Đối với ngành Du lịch, khi có điểm đến tốt thì du khách sẽ đến nhiều.
Thêm nữa, hiện nay du khách rất quan tâm đến môi trường du lịch. Sự phát triển của các điểm đến sẽ thu hút được nhiều lao động. Các dịch vụ như vận chuyển cũng sẽ chuyển đổi xanh. Khi đó, ngành Du lịch sẽ đóng góp ngày một tích cực cho xanh hoá Thủ đô.
Chuyển đổi xanh giúp giảm chi phí nguyên liệu
Theo ông Đặng Huy Đông Chủ tịch Hiệp hội, chuyển đổi xanh Việt Nam, chuyển đổi xanh không chỉ là yêu cầu của hội nhập mà còn mở ra dư địa tăng trưởng mới cho các đô thị lớn. Hà Nội cần xem chuyển đổi xanh là một động lực phát triển trong giai đoạn tới.
Khi chúng ta chuyển đổi xanh thì lợi ích mang lại chính là dư địa tạo ra động lực mới cho tăng trưởng.
Với Hà Nội, năm 2025, đạt được 7,5 triệu khách du lịch quốc tế, và Hà Nội đang phấn đấu top 3 của ASEAN và top 10 của châu Á. Riêng về du lịch, chúng ta mới bằng 1/3 Thái Lan. Vậy dư địa du lịch của Hà Nội còn rất lớn. Du lịch ngoài trải nghiệm về văn hoá, con người thì du lịch xanh, sạch sẽ thu hút khách quốc tế. Vậy thì, chuyển đổi xanh, ngoài chuyển phương tiện thân thiện môi trường còn là chuyển đổi cá nhân thành giao thông công cộng.
Hoặc quy hoạch đô thị, theo định hướng giao thông công cộng để người dân được trải nghiệm. Nếu giao thông thuận tiện sẽ đi nhanh hơn, hấp dẫn khách du lịch, nhà đầu tư.
Chuyển đổi xanh là giảm phát thải, giảm cacbon trong chuỗi sản xuất. Tương ứng với như vậy đi vào các lĩnh vực sản xuất công nghiệp, nông nghiệp… từng lĩnh vực ngành nghề… tự nhiên chúng ta tiết kiệm được nguyên liệu, tạo ra được giá trị gia tăng, giảm chi phí.
Ngành Du lịch Việt Nam chịu áp lực lớn về thay đổi theo hướng xanh
Theo ông Nguyễn Tiến Đạt, Tổng Giám đốc Công ty AZA Travel, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Hà Nội, các tiêu chí phát triển xanh trong lĩnh vực du lịch - dịch vụ tại Việt Nam khá mới. Đối với khách du lịch ở các nước như châu Âu, Nhật Bản, họ rất quan tâm và coi đây là yêu cầu bắt buộc trong hành trình của họ.
Nhiều khách hàng cũng nhắc tới tiêu chí Carbon footprint (dấu chân carbon). Trong hành trình này sẽ giảm phát thải nhựa, năng lượng tiêu thụ tối đa. Thậm chí có đối tác yêu cầu phải tính toán xem trong đoàn có bao nhiêu người? Có bảo đảm các tiêu chí xanh mà họ đặt ra hay không?
Trong các điểm đến, trước đây du khách quan tâm đến các điểm du lịch nội thành thì nay họ muốn đến cả những điểm ngoại thành Hà Nội, như: Làng cổ Đường Lâm, Chùa Hương. Tại những nơi này, họ được tham quan, trải nghiệm chèo thuyền, leo núi… nên rất thích thú. Đơn cử như Chùa Hương và Khu di tích thắng cảnh Hương Sơn đã thay đổi theo hướng xanh rất tốt, quy củ từ vận tải, thu gom rác đường lên các điểm tham quan đều xanh khi giảm thiểu được rác thải nhựa…
“Đối với khách đi theo đoàn, tham gia trải nghiệm trồng cây hay thu gom rác, họ nói là họ sẽ trả tiền cho các hoạt động này vì đó đều là chi phí tổ chức của địa phương và công ty du lịch. Đây là điều rất lạ đối với chúng tôi cũng như ngành Du lịch Việt Nam”, ông Nguyễn Tiến Đạt chia sẻ.
Như vậy, đối với ngành Du lịch Việt Nam đang phải chịu một áp lực lớn về thay đổi theo hướng xanh nhằm đáp ứng yêu cầu của khách du lịch quốc tế, nhất là ở các nước tiên tiến.
Quy hoạch quyết định thành công của đô thị xanh
Ông Đặng Huy Đông, Chủ tịch Hiệp hội Chuyển đổi xanh Việt Nam cho rằng, xây dựng đô thị xanh không thể bắt đầu từ việc thay thế xe xăng bằng xe điện, mà phải xuất phát từ tư duy quy hoạch. Quy hoạch đô thị cần được định hướng theo mô hình phát triển gắn với giao thông công cộng (TOD), thay vì phát triển nhà ở trước rồi mới mở đường, bởi cách làm này sẽ dẫn đến ùn tắc và gia tăng áp lực hạ tầng.
Giao thông xanh cũng không chỉ dựa vào hệ thống đường sắt đô thị. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, metro cần được kết hợp với mạng lưới xe buýt hiện đại, đặc biệt là xe buýt điện. Việt Nam đã có lợi thế khi sở hữu hệ thống xe buýt điện vận hành êm, sạch và thân thiện với môi trường, vì vậy cần tiếp tục mở rộng để tăng tỷ trọng vận tải công cộng.
Dẫn kinh nghiệm của London, ông Đặng Huy Đông cho biết, tỷ lệ đảm nhận giữa đường sắt đô thị và xe buýt là khoảng 40-60, trong khi giao thông công cộng đáp ứng tới 70-80% nhu cầu đi lại tại khu vực trung tâm. Thay vì liên tục mở rộng lòng đường, nhiều thành phố ưu tiên mở rộng vỉa hè, tạo không gian cho người đi bộ và áp dụng cơ chế thu phí ùn tắc đối với xe cá nhân.
Theo ông Đặng Huy Đông, một đô thị thân thiện với người đi bộ không chỉ nâng cao chất lượng sống mà còn thúc đẩy kinh tế và du lịch. Khi du khách có điều kiện đi bộ, họ sẽ dễ dàng tiếp cận các cửa hàng, nhà hàng, điểm mua sắm và gia tăng chi tiêu, qua đó tạo thêm giá trị cho kinh tế đô thị.
Bên cạnh quy hoạch giao thông, đô thị xanh còn đòi hỏi phát triển công nghiệp xanh, nông nghiệp xanh và ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số để giảm phát thải. Ông Đông dẫn ví dụ về việc sử dụng máy bay không người lái tích hợp AI trong nông nghiệp giúp phát hiện chính xác sâu bệnh để phun thuốc đúng vị trí, giảm đáng kể lượng hóa chất và phát thải carbon.
Trong lĩnh vực xây dựng, nhiều khu đô thị trên thế giới đã áp dụng hệ thống điều hòa làm mát tập trung cho cả khu vực thay vì từng tòa nhà riêng lẻ, giúp tiết kiệm khoảng 40-50% năng lượng tiêu thụ.
"Chuyển đổi xanh không chỉ là thay đổi công nghệ, mà là chuyển sang một mô hình phát triển hoàn toàn mới. Muốn đạt được tăng trưởng xanh, mọi giải pháp đều phải bắt đầu từ quy hoạch đô thị", ông Đặng Huy Đông nhấn mạnh.
Không thiếu vốn cho tăng trưởng xanh, chỉ thiếu dự án đáp ứng tiêu chí
Trả lời câu hỏi về quan điểm vốn và chi phí đầu tư là một rào cản lớn của chuyển đổi xanh, ông Đặng Huy Đông, Chủ tịch Hiệp hội Chuyển đổi xanh Việt Nam cho rằng, thực tế, nguồn vốn dành cho chuyển đổi xanh hiện nay là rất lớn nhưng vấn đề nằm ở chỗ chúng ta chưa có đủ dự án đáp ứng được các yêu cầu của nguồn vốn này.
Theo nghiên cứu của chúng tôi, khoảng 60% dòng vốn đầu tư trên toàn cầu hiện nay đều ưu tiên các lĩnh vực tăng trưởng xanh, giảm phát thải. Quốc gia nào đưa ra được công nghệ, giải pháp và các chương trình chuyển đổi xanh hiệu quả thì quốc gia đó sẽ có nhiều cơ hội tiếp cận các dòng tài chính xanh quốc tế.
Tại Việt Nam, Ngân hàng Nhà nước cũng đã ban hành nhiều chỉ thị, thông tư yêu cầu các ngân hàng thương mại dành một tỷ trọng tín dụng nhất định cho các dự án xanh. Quy mô nguồn vốn này đã lên tới hàng trăm nghìn tỷ đồng trong những năm qua.
Điều đáng chú ý là chi phí vốn xanh thường thấp hơn vốn vay thương mại thông thường. Nếu lãi suất vay thương mại ở mức 8-9% thì nhiều khoản tín dụng xanh có thể thấp hơn từ 2-3 điểm phần trăm. Khi chi phí vốn giảm, doanh nghiệp sẽ có thêm động lực để đầu tư và mở rộng sản xuất.
Vấn đề cốt lõi là chúng ta có đủ dự án và công nghệ đáp ứng các tiêu chí của bên cấp vốn hay không. Các tổ chức tài chính xanh thường đặt ra những yêu cầu rất cụ thể, như: Dự án giúp giảm bao nhiêu lượng phát thải, giảm ở khâu nào, ứng dụng công nghệ gì, dấu chân carbon được cắt giảm ra sao...
Nói một cách đơn giản, dự án chứng minh được khả năng giảm phát thải càng rõ ràng thì khả năng tiếp cận vốn xanh càng cao. Vì vậy, điều cần nhấn mạnh là hiện nay không phải thiếu nguồn vốn cho chuyển đổi xanh. Nguồn lực tài chính rất lớn. Điều chúng ta cần là nhiều dự án đáp ứng được các tiêu chí xanh, tiêu chí giảm phát thải mà các nhà tài trợ và tổ chức tín dụng đang đặt ra.
Xanh hoá thực chất mang đến nhiều cơ hội
Từ thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp, ông Nguyễn Tiến Đạt đã đánh giá về những cơ hội mà kinh tế xanh mang lại. Theo đó, du lịch xanh cũng phát sinh chi phí nhưng là khoản đầu tư sinh lời nếu làm thực chất.
"Một nhà hàng, khách sạn hôm nay, muốn thu hút du khách đều cần thiết phải chuyển đổi xanh; điểm đến cũng phải xanh hoá, rồi giúp tạo sinh kế cho bà con. Về lâu dài, các doanh nghiệp có chứng nhận thương hiệu xanh sẽ có lợi thế. Với bộ chứng nhận quốc tế, doanh nghiệp du lịch sẽ được ưu tiên, sẽ có năng lực cạnh tranh tốt hơn", ông Nguyễn Tiến Đạt nói.
Thực tế, du khách sẽ trả tiền cao hơn cho các điểm đến được chứng nhận xanh, các dịch vụ xanh. Yếu tố xanh cũng cần phải thực chất. Du khách hiện nay rất thông minh. Doanh nghiệp không thể quảng cáo là điểm đến xanh, nhưng thực tế thì không bảo đảm.
Cốt lõi là thực hiện quy hoạch bài bản, đồng bộ
Đề cập về những giải pháp để Hà Nội tạo đột phá về kinh tế xanh trong 5-10 năm tới, ông Đặng Huy Đông, Chủ tịch Hiệp hội Chuyển đổi xanh Việt Nam, cho rằng: Cần bắt đầu từ quy hoạch đô thị đến thực hiện quy hoạch song bước chuyển này phải tính toán rất kỹ.
Theo đó, cần làm quy hoạch đến đâu phải sạch đến đó, làm quy hoạch trong ra ngoài, từ lõi ra ngoài, chứ không phải làm dàn trải, thiếu đồng bộ. Từ đó, dần dần Hà Nội sẽ sạch từ trong ra ngoài, từ các phường lõi sẽ mở dần ra. Tức là từ quy hoạch đúng đến triển khai quy hoạch có ưu tiên theo thứ tự. Quá trình này tạo ra nhiều giá trị kinh tế.
Hay như giao thông xanh cần phải đi đôi, gắn liền với đô thị xanh, từ đó sẽ tạo ra tăng trưởng xanh. Ngoài ra, trong nông nghiệp, công nghiệp và du lịch có rất nhiều dư địa để thực hiện bằng những hành vi, hành động cụ thể trong thời gian gần đây.
“Đơn cử như dự án mà chúng tôi phối hợp với Hiệp hội Du lịch Hà Nội, các khách sạn tại Hà Nội sẽ thành chuỗi giá trị. Toàn bộ các khách sạn này sẽ sử dụng sản phẩm du lịch xanh mà chúng tôi đang kết nối thực hiện cùng các xã khi cung cấp lương thực, thực phẩm xanh. Từ nguồn rác thải sau cung cấp thực phẩm xanh vào thành phố, thay vì đốt bằng các phương pháp khác nhau chúng tôi sẽ áp dụng cộng nghệ nồi hơi để giặt là cho các khách sạn của Hà Nội”, ông Đặng Huy Đông chia sẻ.
Ảnh: Quang Thái
Như vậy, có rất nhiều giải pháp từ thực tiễn, nhưng cần phải được thực hiện bằng công nghệ có trong tay của người Việt, của Hà Nội, bên cạnh là các cơ chế, chính sách đồng hành cùng các giải pháp này.
Nhân lực là chìa khóa để chuyển đổi xanh đi vào thực chất
Theo ông Nguyễn Tiến Đạt, Tổng Giám đốc Công ty AZA Travel, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Hà Nội, nguồn nhân lực là yếu tố then chốt quyết định thành công của quá trình chuyển đổi sang kinh tế xanh. Dù nhận thức về phát triển du lịch xanh đã từng bước được nâng lên song khoảng cách từ nhận thức đến hành động vẫn còn khá lớn.
“Nhiều doanh nghiệp muốn chuyển đổi xanh nhưng còn lúng túng, chưa biết bắt đầu từ đâu, áp dụng tiêu chí nào hay triển khai theo lộ trình ra sao. Đây là khoảng trống cần được các cơ quan quản lý, hiệp hội và tổ chức chuyên môn đồng hành, hỗ trợ”, ông Đạt chia sẻ.
Theo ông Đạt, cần tăng cường đào tạo, hướng dẫn và lan tỏa các mô hình thực tiễn để đội ngũ lao động trong toàn chuỗi du lịch, từ doanh nghiệp lữ hành, đơn vị vận chuyển, khách sạn, nhà hàng đến các điểm đến, cùng nâng cao nhận thức và chuyển hóa thành những hành động cụ thể.
“Khi nguồn nhân lực thực sự hiểu và chủ động thực hiện các tiêu chí xanh, quá trình chuyển đổi mới đi vào thực chất, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế xanh một cách bền vững”, ông Nguyễn Tiến Đạt nhấn mạnh.
Nghị quyết 57 mở đường cho chuyển đổi xanh bằng cơ chế thử nghiệm linh hoạt
Ảnh: Quang Thái