Khi sinh viên thiết kế “kết duyên” với làng nghề Việt

Từ làng nghề đến không gian sáng tạo

Chương trình “Chợ phiên kết duyên sáng tạo 2026” trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026 không chỉ thu hút đông đảo du khách tham quan, mà còn kiến tạo một không gian nghệ thuật mở giàu tính trải nghiệm.

Tại đây, các sản phẩm thủ công truyền thống không chỉ được trưng bày mà còn được “kể chuyện” thông qua ngôn ngữ thiết kế, tạo nên sự đối thoại giữa truyền thống và hiện đại, giữa di sản và sáng tạo.

Đóng góp vào thành công của chương trình là vai trò của đội ngũ giảng viên và hơn 400 sinh viên Khoa Thiết kế Nội ngoại thất Trường Đại học Mỹ thuật công nghiệp. Các sinh viên đã thiết kế 7 không gian trưng bày dành cho các làng nghề truyền thống, đồng thời sáng tạo 11 bộ sản phẩm mang tinh thần đương đại dựa trên chất liệu, kỹ thuật và bản sắc văn hóa Việt Nam.

Theo Tiến sĩ, nhà thiết kế Lưu Việt Thắng, Trưởng khoa Thiết kế Nội ngoại thất, Trường Đại học Mỹ thuật công nghiệp, đây là thử thách đòi hỏi khả năng tổng hợp kiến thức chuyên môn, tư duy thẩm mỹ và năng lực làm việc thực tế của sinh viên.

Để hoàn thành nhiệm vụ, các nhóm sinh viên đã trực tiếp tìm hiểu lịch sử hình thành, quy trình sản xuất, chất liệu đặc trưng cũng như câu chuyện văn hóa của từng làng nghề. Từ đó, mỗi phương án thiết kế không chỉ dừng lại ở việc trưng bày sản phẩm, mà còn tái hiện được tinh thần, bản sắc và “hồn cốt” của nghề thủ công.

Các không gian trưng bày được xử lý linh hoạt, kết hợp giữa vật liệu truyền thống với ngôn ngữ thiết kế hiện đại, tạo nên trải nghiệm thị giác mới mẻ cho công chúng. Nhiều ý tưởng sáng tạo đã khai thác chiều sâu văn hóa, đồng thời mở ra khả năng ứng dụng sản phẩm làng nghề trong đời sống đương đại.

Song song với đó, 11 nhóm sinh viên năm thứ ba đã nghiên cứu và phát triển các bộ sản phẩm mới dựa trên chất liệu, kỹ thuật thủ công. Những sản phẩm này không chỉ mang tính thẩm mỹ mà còn hướng tới tính ứng dụng, phù hợp với nhu cầu của thị trường hiện nay.

Mở hướng cho thủ công đương đại trên nền di sản làng nghề

Tiến sĩ, nhà thiết kế Lưu Việt Thắng cho biết, chương trình “Chợ phiên kết duyên sáng tạo” không đơn thuần là một hoạt động triển lãm mà là mô hình kết nối giữa giáo dục, sáng tạo và di sản.

“Hơn 400 sinh viên tham gia chương trình đã có cơ hội làm việc trực tiếp với các nghệ nhân, tìm hiểu sâu về từng làng nghề, từng chất liệu và từng sản phẩm. Những trải nghiệm thực tế vô cùng quý giá mà không giáo trình nào có thể thay thế”, Tiến sĩ Lưu Việt Thắng nhấn mạnh.

Thông qua chương trình, sinh viên không chỉ được rèn luyện kỹ năng nghề nghiệp mà còn được nuôi dưỡng ý thức trách nhiệm đối với việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống. Đây cũng là định hướng quan trọng trong đào tạo thiết kế hiện nay, khi yếu tố bản sắc và tính bền vững ngày càng được đề cao.

Ở góc độ làng nghề, Nghệ nhân nhân dân Nguyễn Văn Tĩnh, Chủ tịch Hội Mây tre Phú Nghĩa (Hà Nội) đánh giá cao sự tham gia của sinh viên vào hoạt động gắn kết không gian sáng tạo làng nghề.

“Tôi rất ủng hộ mô hình kết nối mà chương trình đang thực hiện. Đây là cơ hội để sinh viên tiếp cận trực tiếp với các nghệ nhân và làng nghề, còn chúng tôi cũng được tiếp xúc với những ý tưởng mới, những góc nhìn mới từ thế hệ trẻ...”, nghệ nhân Nguyễn Văn Tĩnh chia sẻ.

Trước yêu cầu phát huy giá trị di sản làng nghề, thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội đã ban hành Chương trình hành động số 08-CTr/TU ngày 17-3-2026, trong đó nhấn mạnh: Phát triển công nghiệp văn hóa gắn với bảo tồn di sản; tôn vinh, hỗ trợ nghệ nhân; gắn truyền nghề với phát triển sản phẩm, dịch vụ du lịch.

Thực tế, sự tham gia chủ động, sáng tạo của sinh viên cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của thế hệ trẻ trong việc làm mới di sản làng nghề. Đây được xem là bước cụ thể hóa kịp thời để các làng nghề Hà Nội chuyển mình từ mô hình sản xuất truyền thống sang mô hình kinh tế văn hóa.