Chính quyền địa phương hai cấp: Dấu ấn từ vận hành bộ máy thông suốt, sát dân ở cơ sở
Sau một năm kể từ ngày Hà Nội chính thức vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, những đổi thay không chỉ thể hiện ở một bộ máy tinh gọn, vận hành thông suốt mà còn hiện hữu trong từng thủ tục hành chính được giải quyết nhanh hơn, từng kiến nghị dân sinh được xử lý kịp thời hơn và từng quyết sách đến gần cuộc sống hơn...
Từ phường Từ Liêm - một địa bàn đô thị phát triển năng động, đến xã đảo Minh Châu, dấu ấn của cuộc cải cách tổ chức bộ máy lớn nhất từ trước đến nay đang được đo bằng chính sự hài lòng của người dân…
Khi đổi mới được đo bằng sự hài lòng của người dân
Ngày 1-7- 2025 trở thành một dấu mốc đặc biệt trong tiến trình cải cách hành chính của Thủ đô khi Hà Nội chính thức vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Việc kết thúc hoạt động của 30 quận, huyện, thị xã và sắp xếp từ 526 xã, phường, thị trấn xuống còn 126 đơn vị hành chính cấp cơ sở không chỉ là thay đổi về mặt tổ chức, mà còn là bước chuyển mạnh mẽ trong tư duy quản trị.
Một năm nhìn lại, điều được ghi nhận rõ nét nhất không phải là những con số về tinh giản đầu mối hay sắp xếp bộ máy, mà là hệ thống chính trị tiếp tục vận hành thông suốt ngay từ những ngày đầu chuyển đổi. Không có khoảng trống lãnh đạo, không xảy ra gián đoạn trong giải quyết công việc của người dân và doanh nghiệp. Những mục tiêu đặt ra khi xây dựng mô hình mới như gần dân hơn, sát dân hơn, phục vụ hiệu quả hơn từng bước trở thành hiện thực.
Phường Từ Liêm là một trong những địa bàn tiêu biểu cho sự chuyển động ấy. Được thành lập trên cơ sở sáp nhập toàn bộ phường Cầu Diễn cùng một phần diện tích và dân số của các phường Mễ Trì, Mỹ Đình 1, Mỹ Đình 2, Phú Đô và Mai Dịch, Từ Liêm ngay từ đầu đã đứng trước khối lượng công việc khổng lồ. Một đơn vị hành chính mới với gần 150.000 dân, hơn 7.000 đảng viên và 114 tổ chức đảng trực thuộc đòi hỏi sự đồng bộ từ tổ chức bộ máy, nhân sự đến hệ thống dữ liệu quản lý.
Những ngày đầu vận hành, hàng nghìn hồ sơ, dữ liệu từ nhiều đơn vị hành chính khác nhau phải được tích hợp, chuẩn hóa. Trong khi đó, mọi hoạt động phục vụ người dân vẫn phải diễn ra bình thường.
Không lựa chọn cách làm cầm chừng, cấp ủy và chính quyền phường xác định phải tạo ra chuyển biến ngay từ đầu. Nguyên tắc “6 rõ” gồm rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian và rõ kết quả được áp dụng xuyên suốt trong điều hành.
Điều đáng chú ý là cùng với việc ổn định tổ chức, Từ Liêm cũng thay đổi mạnh mẽ phương thức quản trị. Nếu trước đây công việc thường được đánh giá qua quy trình, hiện nay hiệu quả được đo bằng sản phẩm cụ thể và mức độ hài lòng của người dân. Phường là một trong những đơn vị được thành phố lựa chọn thí điểm chuyển đổi số cấp cơ sở, phường triển khai Không gian làm việc số HanoiWork, số hóa quy trình điều hành, đánh giá cán bộ gắn với vị trí việc làm và kết quả thực hiện nhiệm vụ. Mỗi đầu việc đều được giao trách nhiệm cụ thể, có thời hạn hoàn thành và được giám sát trên môi trường số.
Sự thay đổi ấy đang được người dân cảm nhận bằng những trải nghiệm rất cụ thể. Bà Nguyễn Thanh Hà, người dân tổ dân phố số 3, Mỹ Đình 2, cho biết điều khiến bà hài lòng nhất là thủ tục hành chính trở nên thuận tiện hơn trước.
“Có tuổi rồi nên mỗi lần đi làm giấy tờ tôi thường lo lắng vì sợ thiếu hồ sơ, nhưng đến bộ phận một cửa, cán bộ hướng dẫn rất chi tiết. Thiếu giấy tờ gì được thông báo ngay, không phải đi lại nhiều lần. Người dân lớn tuổi như chúng tôi được hỗ trợ tận tình nên cảm thấy rất yên tâm”, bà Hà chia sẻ.
Không chỉ ở lĩnh vực hành chính, sự thay đổi còn thể hiện trong quản lý đô thị. Ông Đặng Trần Hùng, người dân ở phố Dương Khuê (phường Từ Liêm) nhận xét những phản ánh liên quan đến môi trường, trật tự đô thị hay hạ tầng dân sinh hiện được xử lý nhanh hơn.
“Trước đây có việc phải kiến nghị nhiều lần mới thấy chuyển biến. Nay chính quyền xuống hiện trường rất nhanh. Người dân cảm nhận rõ sự chủ động và tinh thần phục vụ của chính quyền cơ sở”, ông Hùng nói.
Tại nhiều tuyến phố, công tác chỉnh trang đô thị, duy trì vệ sinh môi trường, xử lý vi phạm trật tự xây dựng được triển khai thường xuyên hơn. Những tồn tại kéo dài về hạ tầng dân sinh, giao thông hay đất đai đang từng bước được tháo gỡ.
Sức sống mới từ chính quyền phục vụ
Nếu Từ Liêm là hình ảnh của một đô thị đang tăng tốc phát triển thì xã đảo Minh Châu lại là nơi cho thấy rõ ý nghĩa của việc đưa chính quyền đến gần dân hơn.
Minh Châu là xã đảo duy nhất của Thủ đô Hà Nội, nằm giữa bãi bồi sông Hồng - nơi hợp lưu của ba dòng sông lớn: Sông Hồng, sông Đà và sông Lô. Nhiều năm qua, điều kiện địa lý đặc thù khiến địa phương gặp không ít trở ngại trong phát triển hạ tầng, tiếp cận dịch vụ và khai thác hiệu quả các tiềm năng sẵn có.
Theo Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Nguyễn Đức Tiến, Minh Châu từng có xuất phát điểm rất thấp khi bước vào mô hình chính quyền hai cấp. Địa phương gắn liền với điệp khúc “năm không - mười không” (thiếu y tế, khu vui chơi, thu hút đầu tư, không tăng được dân số). Dù dân số chỉ hơn 6.700 người, xã từng phải đối mặt với tình trạng ô nhiễm môi trường do chăn nuôi quy mô lớn và có đến hàng trăm người nghiện ma túy.
Mô hình chính quyền hai cấp chính thức vận hành từ ngày 1-7-2025 đã tạo bước ngoặt lớn cho Minh Châu. Việc bỏ cấp trung gian giúp khơi thông trực tiếp các quyết sách, nguồn lực từ thành phố và tăng tính chủ động cho cấp xã.
Sau gần một năm, địa phương đã từng bước tháo gỡ các điểm nghẽn kéo dài nhiều năm với những kết quả vượt bật. Điểm sáng đầu tiên là lĩnh vực an sinh, y tế: Minh Châu trở thành xã đầu tiên trong cả nước tổ chức khám sức khỏe toàn dân và thiết lập 100% hồ sơ y tế điện tử; đồng thời huy động hàng tỷ đồng chăm lo an sinh xã hội.
Trong lĩnh vực đầu tư hạ tầng, giao thông: Chỉ sau 3 tháng vận hành bộ máy mới, tuyến xe buýt kết nối Minh Châu với nội thành Hà Nội đã hoạt động, phục vụ người dân địa phương và các xã lân cận thuộc tỉnh Phú Thọ. Xã cũng đang phối hợp đẩy nhanh thủ tục xây dựng cầu Minh Châu kết hợp trục kinh tế, song song với việc nâng cấp trường học, thiết chế văn hóa - thể thao.
Về thương mại và du lịch: Chợ Minh Châu sau cải tạo đã trở thành trung tâm thương mại - dịch vụ mới, phát triển thêm mô hình chợ đêm thu hút đông đảo du khách. Chỉ trong 6 tháng đầu năm nay, xã đã đón gần 40.000 lượt khách tham quan, trải nghiệm (trước đây gần như bằng không)…
Những thành tựu này đã thay đổi diện mạo địa phương, củng cố niềm tin vững chắc cho nhân dân vào triển vọng phát triển tương lai.
Chị Nguyễn Trà My, người dân khu 6 xã Minh Châu, cho biết cuộc sống của người dân đã có nhiều thay đổi chỉ sau một năm. “Các thủ tục hành chính đều được cán bộ hướng dẫn rất tận tình. Hồ sơ được giải quyết nhanh hơn trước. Người dân còn được khám sức khỏe miễn phí, cuối tuần có nhiều hoạt động văn hóa, thể thao để tham gia. Chúng tôi cảm nhận rõ chính quyền đang gần dân và quan tâm đến đời sống người dân hơn”, chị My nói.
Những lời chia sẻ giản dị ấy cũng chính là thước đo rõ ràng nhất về hiệu quả của cuộc cải cách. Đó cũng là minh chứng sinh động cho một nguyên lý của cải cách: thành công không nằm ở việc thay đổi bao nhiêu đầu mối, mà ở chỗ người dân được phục vụ tốt hơn, thuận tiện hơn và có thêm niềm tin vào chính quyền. Sau một năm vận hành, Hà Nội đang từng bước khẳng định điều đó bằng những kết quả hiện hữu từ cơ sở.