Đảm bảo an toàn điện trước nguy cơ cháy nổ

Bài 1: Hà Nội siết chặt quản lý an toàn điện

Thống kê của Công an thành phố Hà Nội cho thấy, năm 2025, trên địa bàn xảy ra 1.037 vụ cháy. Đáng chú ý, hơn 73% số vụ cháy đã được làm rõ nguyên nhân xuất phát từ sự cố hệ thống, thiết bị điện. Đây tiếp tục là nguyên nhân chiếm tỷ lệ cao nhất trong các vụ cháy, tập trung chủ yếu tại nhà ở kết hợp kinh doanh, cơ sở sản xuất nhỏ lẻ và khu dân cư đô thị.

Nguy cơ từ những bất cập trong sử dụng điện

Thực tế cho thấy, cùng với tốc độ đô thị hóa nhanh, nhu cầu sử dụng điện tại Hà Nội tăng mạnh qua từng năm. Hàng triệu thiết bị điện dân dụng, điều hòa nhiệt độ, bếp từ, bình nóng lạnh cùng sự gia tăng của xe máy điện, ô tô điện đang tạo áp lực lớn lên hệ thống điện tại các hộ gia đình.

Nhiều khu dân cư cũ vẫn tồn tại tình trạng dây dẫn xuống cấp, đấu nối chắp vá, sử dụng thiết bị không bảo đảm tiêu chuẩn kỹ thuật. Không ít hộ kinh doanh tận dụng tầng 1 làm nơi buôn bán, tầng trên để ở, trong khi hệ thống điện được lắp đặt từ nhiều năm trước nhưng chưa được kiểm tra, cải tạo.

Theo các chuyên gia về an toàn điện, nguy cơ cháy không chỉ xuất phát từ hệ thống điện cũ mà còn từ thói quen sử dụng điện thiếu an toàn của người dân như cắm đồng thời nhiều thiết bị công suất lớn vào một ổ cắm, sạc thiết bị qua đêm, câu mắc điện tùy tiện hoặc sử dụng dây dẫn kém chất lượng.

Đáng lo ngại hơn, thời tiết nắng nóng cực đoan những năm gần đây khiến công suất tiêu thụ điện tăng đột biến. Nhiều gia đình cùng lúc vận hành điều hòa, thiết bị làm mát và các phụ tải công suất lớn, dẫn tới nguy cơ quá tải cục bộ, phát sinh sự cố chập cháy.

Bên cạnh đó, sự phát triển nhanh của phương tiện chạy điện cũng đặt ra yêu cầu mới đối với công tác bảo đảm an toàn điện. Nhiều hộ dân tận dụng hành lang, tầng hầm hoặc khu vực sinh hoạt để sạc xe điện mà chưa có giải pháp kỹ thuật phù hợp, tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ nếu xảy ra sự cố.

Ông Nguyễn Anh Tuấn, Tổng Giám đốc Tổng công ty Điện lực thành phố Hà Nội (EVNHANOI) cho rằng, phần lớn các vụ cháy liên quan đến điện hiện nay xảy ra ở phía sau công tơ – khu vực thuộc trách nhiệm quản lý của khách hàng. Vì vậy, cùng với bảo đảm vận hành lưới điện an toàn, ngành Điện đặc biệt chú trọng tuyên truyền, hướng dẫn người dân kiểm tra định kỳ hệ thống điện trong nhà, thay thế thiết bị xuống cấp và sử dụng điện đúng quy chuẩn.

Tăng cường quản lý từ gốc, nâng cao ý thức cộng đồng

Trước thực trạng trên, UBND thành phố Hà Nội đã yêu cầu các sở, ngành, địa phương tăng cường quản lý nhà nước về phòng cháy, chữa cháy trong lĩnh vực điện lực; đẩy mạnh kiểm tra, giám sát việc chấp hành các quy định về an toàn sử dụng điện trong sinh hoạt, sản xuất và kinh doanh.

Theo chỉ đạo của thành phố, Sở Công Thương phối hợp với EVNHANOI rà soát, hướng dẫn và kiểm tra việc sử dụng điện tại các cơ sở có nguy cơ cháy nổ cao; tăng cường tuyên truyền các quy định về an toàn điện; kịp thời phát hiện, xử lý các vi phạm.

Trong đó, Sở Công Thương Hà Nội giữ vai trò tham mưu quản lý an toàn điện ngoài phạm vi công trình điện lực, đồng thời kiểm tra chuyên ngành tại các cơ sở sử dụng điện lớn và khu vực có nguy cơ cháy nổ cao. Hằng năm, đơn vị xây dựng kế hoạch kiểm tra hàng nghìn cơ sở, tập trung vào hệ thống dây dẫn, thiết bị đóng cắt và điều kiện vận hành thực tế.

Song song đó, lực lượng chức năng phối hợp EVNHANOI rà soát phụ tải điện theo khu vực, cảnh báo nguy cơ quá tải tại các điểm nóng như nhà trọ cao tầng, làng nghề, cơ sở sản xuất xen kẽ khu dân cư. Các trường hợp vi phạm đều bị yêu cầu khắc phục hoặc xem xét đình chỉ hoạt động nếu không đảm bảo an toàn.

Ông Nguyễn Đình Thắng – Phó Giám đốc Sở Công Thương Hà Nội cho biết, việc thanh tra đột xuất nhằm phát hiện các hành vi tự ý cải tạo hệ thống điện, đấu nối sai quy định hoặc sử dụng thiết bị không đạt chuẩn – vốn là những yếu tố tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ cao nhưng thường bị xem nhẹ.

Cùng với đó, Công an thành phố, EVNHANOI và chính quyền cơ sở triển khai cơ chế phối hợp liên ngành, lập danh sách các điểm nóng nguy cơ cao như nhà trọ, kho hàng tự phát, cơ sở sản xuất trong khu dân cư để kiểm tra định kỳ, yêu cầu ký cam kết an toàn điện.

Các xã, phường được giao rà soát những khu dân cư, nhà ở kết hợp kinh doanh, cơ sở sản xuất nhỏ lẻ có nguy cơ mất an toàn điện để đưa vào diện quản lý trọng điểm. Công tác kiểm tra không chỉ dừng ở việc phát hiện vi phạm mà hướng tới yêu cầu khắc phục triệt để các tồn tại về hệ thống điện.

Theo Thiếu tướng Nguyễn Hồng Ky, Phó Giám đốc Công an thành phố Hà Nội, việc kéo giảm các vụ cháy do điện phải được thực hiện từ cơ sở. Trong đó, nâng cao nhận thức cộng đồng là yếu tố then chốt để hạn chế các nguy cơ phát sinh ngay từ hộ gia đình.

Các chuyên gia phòng cháy, chữa cháy cũng cho rằng, giải pháp căn cơ nhất vẫn là xây dựng văn hóa sử dụng điện an toàn trong cộng đồng. Mỗi hộ dân cần chủ động kiểm tra hệ thống điện định kỳ; không sử dụng dây dẫn, thiết bị điện không rõ nguồn gốc; bố trí khu vực sạc xe điện riêng biệt; ngắt nguồn điện khi không sử dụng và trang bị các phương tiện chữa cháy ban đầu.

Ở góc độ doanh nghiệp, EVNHANOI đang tăng cường ứng dụng công nghệ trong giám sát vận hành lưới điện, phát hiện sớm các điểm có nguy cơ quá tải hoặc phát nhiệt bất thường. Đồng thời, ngành Điện phối hợp với chính quyền địa phương tổ chức nhiều đợt tuyên truyền, hướng dẫn trực tiếp tại khu dân cư, trường học và cơ sở sản xuất. (Còn nữa)