Cần hình thành thói quen ngắt thiết bị khi không sử dụng

Tại tọa đàm “Tiết kiệm điện: Giải pháp cho mùa nắng nóng” do Tạp chí Công Thương tổ chức ngày 11-6, ông Trần Đức Hưng, Phó Giám đốc Trung tâm Điều độ Hệ thống điện Quốc gia thuộc Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và thị trường điện Quốc gia (NSMO), cho biết năm 2026 ghi nhận diễn biến phụ tải điện tăng mạnh chưa từng có.

Theo ông Hưng, nắng nóng đến sớm từ cuối tháng 5 với nhiều nơi ghi nhận nhiệt độ lên tới 41 độ C đã đẩy nhu cầu sử dụng điện tăng vọt. Trên phạm vi cả nước, công suất đỉnh hệ thống đã đạt mức 58.100 MW, trong khi sản lượng điện tiêu thụ chạm ngưỡng 1,2 tỷ kWh/ngày.

Riêng khu vực miền Bắc - nơi chịu áp lực lớn nhất về phụ tải - công suất đỉnh đạt gần 30.000 MW, sản lượng khoảng 630 triệu kWh. So với cùng kỳ năm 2025, sản lượng điện miền Bắc tăng 25,7%, còn công suất tăng 27,5%.

Đáng chú ý, mức tăng công suất đỉnh tại miền Bắc năm nay lên tới gần 1.800 MW so với năm trước, tương đương công suất của toàn bộ Nhà máy Thủy điện Hòa Bình hiện hữu.

Theo đại diện NSMO, áp lực lớn nhất hiện nay tập trung vào khung giờ cao điểm từ 17h30 đến 22h30. Sau 16h, công suất từ điện mặt trời giảm mạnh trong khi nhu cầu sử dụng điện sinh hoạt tăng cao. Hiện tượng “om nhiệt” trong những đợt nắng nóng kéo dài khiến phụ tải buổi tối nhiều thời điểm ngang bằng hoặc cao hơn cao điểm buổi chiều, tạo áp lực rất lớn cho công tác vận hành hệ thống điện.

“Tiết kiệm điện và dịch chuyển phụ tải không phải giải pháp tình thế mà là nguồn dự phòng rất quan trọng và có chi phí thấp nhất cho hệ thống điện. Một kW điện tiết kiệm được gần tương đương với một kW công suất nguồn điện mới”, ông Hưng nhấn mạnh.

Đồng quan điểm, ông Trần Viết Nguyên, Phó Trưởng ban Kinh doanh và Mua bán điện của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), cho rằng thay đổi thói quen sử dụng điện là giải pháp đơn giản nhưng mang lại hiệu quả rõ rệt.

Theo ông Nguyên, người dân có thể tiết kiệm khoảng 10% chi phí tiền điện hàng tháng mà không cần đầu tư thêm thiết bị, chỉ bằng cách tắt các thiết bị khi không sử dụng, cài đặt điều hòa ở mức từ 26 độ C trở lên và sử dụng hợp lý các thiết bị tiêu thụ điện lớn.

Đại diện EVN cho biết, trong các tháng cao điểm nắng nóng, điều hòa, quạt điện và các thiết bị làm mát là nguyên nhân chính khiến hóa đơn tiền điện tăng mạnh, thậm chí cao gấp 3-4 lần so với thời điểm bình thường.

Ngoài ra, nhiều thiết bị điện nhỏ như bộ sạc điện thoại, sạc máy tính nếu cắm liên tục 24/24 giờ cũng tiêu thụ một lượng điện đáng kể. Vì vậy, người dân cần hình thành thói quen ngắt nguồn các thiết bị khi không sử dụng.

EVN hiện đã xây dựng hệ sinh thái số cho phép khách hàng theo dõi lượng điện tiêu thụ theo ngày, tuần hoặc tháng. Hệ thống cũng gửi cảnh báo khi mức tiêu thụ điện tăng bất thường, giúp người dùng chủ động điều chỉnh hành vi sử dụng điện.

Bên cạnh việc thay đổi thói quen, ngành điện khuyến khích người dân ưu tiên sử dụng các thiết bị có dán nhãn năng lượng và hiệu suất cao. Hiện trên thị trường đã có hơn 40.000 sản phẩm được dán nhãn năng lượng, giúp người tiêu dùng dễ dàng lựa chọn các thiết bị tiết kiệm điện.

Đối với các doanh nghiệp sản xuất, NSMO khuyến nghị bố trí lại ca kíp, hạn chế vận hành thiết bị công suất lớn trong giờ cao điểm buổi tối. Các cơ sở công nghiệp cũng được khuyến khích đầu tư điện mặt trời mái nhà kết hợp hệ thống lưu trữ năng lượng để giảm phụ thuộc vào lưới điện quốc gia.

Theo các chuyên gia, chỉ cần mỗi người dân tiết kiệm 1 kWh điện mỗi ngày, hơn 100 triệu người dân Việt Nam sẽ tạo ra một nguồn năng lượng rất lớn, góp phần giảm áp lực đầu tư nguồn điện mới, bảo đảm vận hành hệ thống điện an toàn và ổn định trong mùa nắng nóng năm nay.