Sốt xuất huyết đến sớm, nhu cầu tiêm phòng gia tăng

Trước nguy cơ dịch bệnh diễn biến phức tạp, nhu cầu tiêm vắc xin phòng sốt xuất huyết của người dân cũng đang tăng mạnh.

Nhiều thay đổi đáng lo ngại

Theo các chuyên gia y tế, sốt xuất huyết đang có những thay đổi đáng lo ngại về quy luật dịch tễ. Trong 5 tháng đầu năm 2026, cả nước có hơn 50,3 nghìn trường hợp mắc bệnh sốt xuất huyết và 5 trường hợp tử vong.

Nếu trước đây các đợt dịch lớn thường xuất hiện theo chu kỳ khoảng 5 năm thì nay đã rút ngắn còn 3 - 4 năm, thậm chí ngắn hơn ở một số địa phương. Sau đợt dịch hơn 300.000 ca mắc trong năm 2019, đến năm 2022, Việt Nam tiếp tục ghi nhận trên 370.000 ca mắc và khoảng 150 ca tử vong, tức chỉ sau 3 năm. Đáng chú ý, năm 2026 dịch có xu hướng gia tăng sớm ngay từ những tháng đầu năm.

Còn theo số liệu từ Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố Hồ Chí Minh, tính đến ngày 31-5, trên địa bàn thành phố đã ghi nhận gần 18.000 ca mắc và 4 ca tử vong, tăng gần 65% so với cùng kỳ năm trước, dịch xuất hiện tại toàn bộ 168 phường, xã và đặc khu trên địa bàn.

Không còn là bệnh chủ yếu ở trẻ em, hơn một nửa số ca mắc hiện nay là thanh thiếu niên từ 15 tuổi trở lên và người trưởng thành. Người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người có bệnh nền là những nhóm có nguy cơ cao diễn tiến nặng, trong khi chi phí điều trị một ca bệnh nguy kịch có thể lên tới hàng trăm triệu đồng, tạo gánh nặng lớn cho gia đình và xã hội.

Bác sĩ chuyên khoa 1 Bạch Thị Chính, Giám đốc Y khoa Hệ thống Tiêm chủng VNVC cho biết, sự thay đổi quy luật dịch tễ của sốt xuất huyết là kết quả của nhiều yếu tố tác động đồng thời, trong đó biến đổi khí hậu đang đóng vai trò ngày càng rõ nét. Năm nay, khu vực phía Nam ghi nhận mùa mưa đến sớm hơn, lượng mưa lớn hơn trung bình nhiều năm cùng các đợt nắng nóng kéo dài xen kẽ mưa giông đã tạo điều kiện thuận lợi cho muỗi vằn sinh sản và duy trì mật độ cao trong cộng đồng.

Nhiều nghiên cứu quốc tế cũng cho thấy, các hiện tượng khí hậu cực đoan như El Nino và La Nina có thể làm thay đổi nhiệt độ, độ ẩm và lượng mưa, từ đó tác động đến vòng đời muỗi truyền bệnh, kéo dài thời gian lưu hành của vi rút Dengue và làm gia tăng nguy cơ bùng phát dịch trên diện rộng.

Bên cạnh đó, quá trình đô thị hóa nhanh, mật độ dân cư cao, các công trình xây dựng, khu đất trống, nhà bỏ hoang hoặc những vật chứa nước trong môi trường đô thị tiếp tục tạo điều kiện cho lăng quăng và muỗi phát triển. Cùng với sự gia tăng giao thương, du lịch và di chuyển dân cư giữa các địa phương, vi rút Dengue có nhiều cơ hội lan rộng, hình thành các chuỗi lây nhiễm mới và làm xuất hiện các ổ dịch tại những khu vực trước đây ít ghi nhận ca bệnh.

Cũng theo bác sĩ Bạch Thị Chính, hiện nay nhiều hiểu lầm phổ biến vẫn đang khiến người dân chủ quan trước sốt xuất huyết. Không ít người cho rằng muỗi truyền bệnh chỉ sinh sống ở nơi nước bẩn hoặc chỉ đốt vào ban đêm, trong khi muỗi vằn lại ưa đẻ trứng ở các vật chứa nước sạch trong gia đình và hoạt động mạnh nhất vào sáng sớm, chiều tối. Nhiều người cũng nghĩ sốt xuất huyết là bệnh của trẻ em, người lớn ít có nguy cơ, người sống ở chung cư hoặc nhà cao tầng sẽ ít nguy cơ mắc bệnh, hoặc mắc một lần sẽ được miễn dịch suốt đời. Thực tế, sốt xuất huyết đang ghi nhận ngày càng nhiều ca bệnh ở người trưởng thành.

“Vi rút sốt xuất huyết có 4 type huyết thanh Dengue là DEN-1, DEN-2, DEN-3 và DEN-4. Người từng mắc sốt xuất huyết vẫn có thể mắc lại nếu nhiễm một type vi rút khác. Do đó, một người có thể mắc bệnh nhiều lần trong đời và ở lần nhiễm thứ 2 thì bệnh nhân có nguy cơ bị nặng hơn so với lần 1. Muỗi vằn còn có thể theo thang máy, hệ thống thông gió hoặc các vật dụng chứa nước để xuất hiện ở nhiều tầng khác nhau của các tòa cao ốc. Đáng lo ngại, những nhận thức chưa đầy đủ này khiến nhiều gia đình lơ là các biện pháp phòng bệnh, bỏ sót dấu hiệu cảnh báo sớm hoặc chậm trễ trong việc thăm khám, điều trị”, bác sĩ Bạch Thị Chính lưu ý.

Nhu cầu tiêm vắc xin tăng mạnh

Trong bối cảnh dịch bệnh xuất hiện sớm và diễn biến phức tạp, ngày càng nhiều người dân lựa chọn tiêm vắc xin như một biện pháp chủ động bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình.

Ghi nhận tại gần 300 Trung tâm Tiêm chủng VNVC trên toàn quốc cho thấy, nhu cầu tiêm vắc xin phòng sốt xuất huyết đã tăng hơn 40% so với tháng trước. Đây là mức tăng đáng kể, phản ánh sự quan tâm ngày càng lớn của cộng đồng đối với nguy cơ dịch bệnh.

Đến VNVC Hoàng Văn Thụ (thành phố Hồ Chí Minh) tiêm vắc xin sốt xuất huyết, chị Thảo Dương, 27 tuổi, nhân viên văn phòng cho biết, thời gian gần đây mưa nhiều, nhà chị thường xuyên có muỗi. Chị cũng cập nhật tin tức và thấy đã có nhiều ca mắc, biến chứng nặng và tử vong do sốt xuất huyết. Được đồng nghiệp giới thiệu về vắc xin sốt xuất huyết nên chị tranh thủ ngày nghỉ đi tiêm chủng cho yên tâm.

Anh Thanh Tuấn (38 tuổi, phường Bình Đông, thành phố Hồ Chí Minh) cũng đưa 3 con đến tiêm vắc xin sốt xuất huyết. Anh cho biết, gia đình đã áp dụng nhiều phương pháp diệt muỗi, dọn dẹp nhà cửa nhưng không thể phòng được hoàn toàn nguy cơ bị muỗi đốt cho con. “Khi có thêm vắc xin phòng bệnh, tôi muốn cho con tiêm sớm để yên tâm hơn”, anh Tuấn nói.

Hiện nay, người dân Việt Nam đã có thể tiếp cận vắc xin sốt xuất huyết của Takeda (Nhật Bản), được chỉ định cho trẻ từ 4 tuổi trở lên và người lớn với lịch tiêm 2 mũi cách nhau 3 tháng. Các nghiên cứu lâm sàng quy mô lớn và dữ liệu triển khai thực tế tại nhiều quốc gia cho thấy, vắc xin giúp giảm hơn 80% nguy cơ mắc bệnh và trên 90% nguy cơ nhập viện do sốt xuất huyết, đồng thời duy trì hiệu quả bảo vệ ở cả người từng mắc và chưa từng mắc bệnh. Vắc xin này đã được chứng minh là an toàn đối với người được tiêm chủng, kể cả người đã từng mắc sốt xuất huyết trước đây.

Theo bác sĩ Bạch Thị Chính, sốt xuất huyết không chỉ gây nguy hiểm trong giai đoạn cấp tính mà còn có thể để lại nhiều hệ lụy về sức khỏe, tâm lý và kinh tế cho người bệnh cũng như gia đình. Trong khi chi phí điều trị các trường hợp nặng có thể lên đến hàng trăm triệu đồng, việc chủ động phòng bệnh từ sớm bằng vắc xin sẽ giúp giảm nguy cơ nhập viện, giảm gánh nặng tài chính và hạn chế áp lực cho hệ thống y tế trong các mùa dịch cao điểm.