Xuất khẩu rau quả tăng trưởng mạnh, tiến gần mốc 10 tỷ USD
Con số tăng trưởng 16% trong 5 tháng đầu năm 2026 của xuất khẩu rau quả, cùng tín hiệu vui từ các thị trường đang mở ra nhiều cơ hội bứt phá cho ngành hàng nông sản trọng điểm. Với đà tăng trưởng mạnh, thị trường xuất khẩu chính ngạch rộng mở và tỷ trọng sản phẩm chế biến gia tăng, ngành rau quả đang ngày càng tiến gần tới mục tiêu 10 tỷ USD.
Duy trì xuất siêu, nhiều dư địa tăng trưởng
Thông tin từ Cục Hải quan, kim ngạch xuất khẩu rau quả tháng 5- 2026 đạt 614,8 triệu USD, tăng 15% so với tháng trước và tương đương cùng kỳ năm 2025. Lũy kế 5 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu rau quả đạt 2,67 tỷ USD, tăng 16% so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, nhập khẩu đạt gần 1,3 tỷ USD, tăng 31%, giúp ngành duy trì xuất siêu hơn 1,37 tỷ USD.
Mặt hàng rau quả của Việt Nam chủ yếu được xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc với thị phần chiếm 50% tổng giá trị xuất khẩu. Hai thị trường lớn tiếp theo là Hoa Kỳ và Hàn Quốc với thị phần lần lượt là 8,7% và 5,4%.
Sầu riêng tiếp tục là mặt hàng dẫn đầu trong hoạt động xuất khẩu khi đạt tốc độ tăng trưởng ở mức cao nhờ lợi thế sầu riêng nghịch vụ và việc mở rộng mã số vùng trồng phục vụ xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc. Bên cạnh đó, nhóm các mặt hàng truyền thống như thanh long, chuối, xoài, dừa... vẫn duy trì xuất khẩu ổn định.
Đáng chú ý, cơ cấu xuất khẩu đang có sự chuyển dịch tích cực sang các sản phẩm giá trị gia tăng cao. Trong đó, tỷ trọng nhóm rau quả chế biến tăng lên 35,8%, cao hơn rõ rệt so với mức 29,3% cùng kỳ năm trước. Xu hướng này góp phần nâng cao giá trị xuất khẩu và giảm phụ thuộc vào tính mùa vụ của trái cây tươi.
Đánh giá về dư địa tăng trưởng, ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam cho rằng, việc Việt Nam và Trung Quốc ký Nghị định thư xuất khẩu chính ngạch đối với bưởi và chanh trong tháng 4-2026 mở thêm dư địa lớn cho tăng trưởng xuất khẩu trong thời gian tới. Bên cạnh đó, việc lô bưởi tươi đầu tiên của Việt Nam được xuất khẩu thành công sang Australia cho thấy năng lực đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế của doanh nghiệp Việt Nam ngày càng được nâng cao.
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, từ tháng 5 trở đi là thời điểm nhiều loại trái cây chủ lực như sầu riêng, vải thiều, xoài, dừa bước vào vụ thu hoạch chính. Nguồn cung dồi dào từ các vùng nguyên liệu được kỳ vọng sẽ tiếp tục thúc đẩy xuất khẩu rau quả tăng mạnh trong quý II và quý III.
Từ chế biến sâu đến hệ sinh thái ngành hàng bền vững
Đánh giá về thị trường xuất khẩu, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Trung nhận định, từ nay đến cuối năm 2026, Trung Quốc vẫn được xác định là thị trường tiềm năng lớn với các nước xuất khẩu rau quả, trong đó có Việt Nam. Tuy nhiên, thị trường tỷ dân này ngày càng yêu cầu khắt khe đối với chất lượng sản phẩm.
Do đó, triển vọng xuất khẩu những tháng cuối năm nay phụ thuộc lớn vào năng lực đáp ứng tiêu chuẩn GAP, kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và tính minh bạch trong khâu đóng gói.
“Theo quy định 280 mới nhất của nước nhập khẩu Trung Quốc, hàng hóa vào thị trường này sẽ chuyển dịch mạnh mẽ: Từ kiểm soát tại cửa khẩu sang kiểm soát ngay từ khâu sản xuất tại nước xuất khẩu. Để không bị động, việc tập huấn, hướng dẫn nông dân và doanh nghiệp nắm bắt ngay yêu cầu mới được xem là giải pháp then chốt lúc này.”, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Trung nhấn mạnh.
Hiện nay, một trong những nút thắt lớn nhất để nông sản xuất khẩu sang thị trường chủ lực Trung Quốc chính là mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói. Để vùng nguyên liệu đủ điều kiện cấp mã, đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ, khẩn trương giữa chính quyền địa phương và các cơ quan quản lý. Các địa phương đang gấp rút rà soát, tổng hợp và đề xuất hồ sơ lên Bộ Nông nghiệp và Môi trường.
Trong khi các quy định ngày càng siết chặt, một vi phạm nhỏ về mã số vùng trồng cũng có thể khiến toàn bộ vùng nguyên liệu, thậm chí là cả một ngành hàng bị tạm dừng xuất khẩu. Sức ép về an toàn thực phẩm đang buộc phải hình thành một chuỗi liên kết có trách nhiệm pháp lý rõ ràng. Đây sẽ là bộ lọc hiệu quả để xây dựng hệ sinh thái ngành hàng bền vững, giúp nông sản Việt tự tin bước vào nhiều thị trường khó tính.
Nhiều chuyên gia đồng quan điểm, việc Trung Quốc nâng cấp các quy định kiểm soát an toàn thực phẩm và kiểm dịch động thực vật nhập khẩu đang tạo ra những áp lực không nhỏ đối với các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam. Sự thay đổi này đòi hỏi nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp phải nhanh chóng thích ứng về tiêu chuẩn, truy xuất nguồn gốc. Đồng thời, rất cần sự phối hợp, vào cuộc chặt chẽ từ các cơ quan quản lý để kịp thời tháo gỡ khó khăn, khơi thông dòng chảy xuất khẩu.
Để hiện thực hóa mục tiêu xuất khẩu 10 tỷ USD, ngành rau quả cần tiếp tục mở rộng vùng nguyên liệu đạt chuẩn, đẩy mạnh cấp mã số vùng trồng, tăng tỷ lệ chế biến sâu, phát triển logistics lạnh và chủ động đáp ứng các tiêu chuẩn xanh, bền vững của thị trường quốc tế.
Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Trung