Tồn kho dầu mỏ cạn kiệt, kinh tế toàn cầu trước phép thử mới

Bất chấp cuộc xung đột Mỹ-Israel và Iran đã kéo dài gần 4 tháng và làm gián đoạn dòng chảy nhiên liệu qua Eo biển Hormuz, thị trường dầu toàn cầu vẫn tránh được một cú sốc giá lớn nhờ lượng dầu dự trữ thương mại và các đợt xả kho dự trữ chiến lược quy mô lớn. Tuy nhiên, theo giới chuyên gia, chính những "vùng đệm" quan trọng này đang dần cạn kiệt, khiến khả năng chống chịu của thị trường trước các cú sốc mới suy giảm đáng kể.

Phó Chủ tịch cấp cao của tập đoàn năng lượng Exxon Mobil, ông Neil Chapman, hồi cuối tháng 5 vừa qua cảnh báo rằng lượng dầu tồn kho toàn cầu đang tiến gần những mức thấp chưa từng có trong vài tuần tới. Theo ông Chapman, khi lượng dự trữ giảm xuống dưới ngưỡng an toàn, giá dầu có thể tăng rất mạnh. Thậm chí, giá dầu Brent có khả năng lên tới 150-160 USD/thùng nếu thị trường rơi vào tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng.

Đồng quan điểm, giám đốc thị trường và công nghiệp dầu mỏ của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), bà Toril Bosoni, cho biết nếu tốc độ rút ròng hiện tại không dừng lại, tồn kho toàn cầu sẽ chạm mức cạn kiệt nghiêm trọng đúng vào thời điểm nhu cầu di chuyển mùa hè đạt đỉnh.

Bên cạnh đó, một số yếu tố từng giúp giảm áp lực nguồn cung, như nhu cầu nhập khẩu dầu suy yếu của Trung Quốc, cũng có thể không kéo dài. Nếu nhu cầu dầu mỏ phục hồi trong khi nguồn cung vẫn bị hạn chế, thị trường “vàng đen” sẽ đối mặt với áp lực lớn hơn trong những tháng tới.

Nhiều tổ chức tài chính nhận định giá dầu có thể tăng mạnh trong nửa cuối tháng 6 và quý 3-2026, nếu hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz - tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 20% lượng dầu tiêu thụ toàn cầu, không sớm được khôi phục trở lại. Ông Mehmet Beceren, Phó Chủ tịch kiêm chiến lược gia thị trường cấp cao tại Rosenberg Research, dự báo giá dầu có thể sẽ tăng mạnh vào cuối tháng 6 này. “Trong bối cảnh các “vùng đệm” dự trữ dần cạn kiệt, giá dầu sẽ phải đảm nhận vai trò điều chỉnh cung - cầu. Điều đó có nghĩa là người tiêu dùng phải trả mức giá dầu đắt đỏ hơn, hoặc nhu cầu tiêu thụ buộc phải bị triệt tiêu,” ông nhận định.

Các chuyên gia của ngân hàng Mỹ JPMorgan cũng cảnh báo việc sử dụng kho dự trữ chiến lược, chuyển đổi nhiên liệu và những yếu tố từng giúp kiềm chế đà tăng giá trong thời gian qua có thể không còn đủ hiệu quả nếu tình trạng gián đoạn nguồn cung kéo dài.

Theo các chuyên gia kinh tế, tác động của một đợt tăng giá dầu mới sẽ không chỉ giới hạn trong lĩnh vực năng lượng. Các nhà đầu tư lo ngại giá dầu neo ở mức cao trong nhiều tháng có thể làm gia tăng áp lực lạm phát trên toàn cầu, buộc các ngân hàng trung ương phải duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt lâu hơn dự kiến.

Giám đốc chiến lược đầu tư tại Northern Trust Asset Management, ông Joseph Tanious, đánh giá sự kiện Eo biển Hormuz đã tạo ra một sự thay đổi mang tính cấu trúc trên thị trường năng lượng thế giới. “Eo biển này hiện đã được định hình là một “điểm nghẽn địa chính trị vĩnh viễn”, khiến viễn cảnh dầu thô quay về mức giá dưới 70 USD/thùng như trước khi bùng phát chiến tranh Iran là điều gần như không tưởng”, vị chuyên gia nhận định thêm.

Cũng theo ông Tanious, đối với châu Âu và nhiều nền kinh tế châu Á phụ thuộc vào nhập khẩu năng lượng, giá dầu tăng kéo theo chi phí sản xuất, vận tải và sinh hoạt đồng loạt leo thang. Điều này có thể làm giảm sức mua của người dân và tạo thêm áp lực đối với tăng trưởng vốn đang khá mong manh.

Ngay cả Mỹ, quốc gia hiện là nước xuất khẩu ròng năng lượng, cũng khó tránh khỏi tác động trong dài hạn. Giá nhiên liệu cao hơn có thể ảnh hưởng tới chi tiêu tiêu dùng và làm gia tăng áp lực lạm phát, từ đó gây khó khăn cho quá trình điều hành chính sách tiền tệ của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed). Chuyên gia kinh tế cấp cao Adam Schickling tại Vanguard cho rằng cuộc khủng hoảng năng lượng hiện tại chỉ là một “cơn gió ngược vừa phải” đối với nền kinh tế Mỹ nhờ sản lượng dầu nội địa khổng lồ và làn sóng đầu tư bùng nổ vào Trí tuệ Nhân tạo (AI). Tuy nhiên, ông Adam Schickling ước tính, nếu giá dầu thô nhảy vọt lên ngưỡng 120 USD/thùng và neo ở mức đó trong vòng một năm, tốc độ tăng trưởng kinh tế của Mỹ có thể bị cắt giảm tới 0,4 điểm phần trăm.