Hành trình trải nghiệm đa giác quan đưa người trẻ "chạm" vào di sản

Tiếp cận bằng ngôn ngữ của trải nghiệm

“Trạm Kinh Bắc” mở ra một hành trình trải nghiệm đa giác quan, nơi văn hóa Kinh Bắc hiện lên sống động qua từng hoạt động tương tác.

Tại “Trạm ký ức xưa”, người trẻ được tự tay têm trầu cánh phượng, khoác lên mình trang phục quan họ và hóa thân thành những liền anh, liền chị. Ở “Trạm làng nghề xưa”, các bạn được thử in tranh Đông Hồ, se hương đen làng Choá hay trải nghiệm tô, chuốt gốm Phù Lãng. Còn “Trạm vị Kinh Bắc” lại dẫn dắt người tham gia khám phá những hương vị đặc sản đã làm nên bản sắc của vùng đất quan họ.

Đặc biệt, không gian “Trạm âm Quan họ” với cuộc giao lưu của NSƯT Trung Kiên và NSND Thúy Hường mang đến cơ hội để người trẻ lắng nghe, cảm nhận và hiểu sâu hơn về loại hình dân ca đã trở thành niềm tự hào của quê hương Bắc Ninh.

NSND Thúy Hường bày tỏ niềm xúc động khi chứng kiến sự quan tâm của các bạn trẻ dành cho văn hóa truyền thống. Chị cho rằng việc người trẻ chủ động tìm hiểu, trải nghiệm và lan tỏa những giá trị của dân ca quan họ chính là tín hiệu đáng mừng cho hành trình bảo tồn di sản.

“Khi thấy các bạn sinh viên dành tình yêu cho văn hóa dân tộc, tôi càng tin rằng Quan họ Bắc Ninh sẽ tiếp tục được gìn giữ, trao truyền và trường tồn cùng thời gian”, nữ nghệ sĩ chia sẻ.

Điều thú vị, ở mỗi “trạm dừng”, văn hóa không chỉ được giới thiệu mà còn được sống cùng người trẻ. Những giá trị tưởng chừng xa cách bỗng trở nên gần gũi khi được tiếp cận bằng ngôn ngữ của trải nghiệm, của cảm xúc và sự tương tác.

Nguyễn Thu Hà, sinh viên năm thứ ba, Học viện Thanh thiếu niên Việt Nam chia sẻ: “Trước đây em chỉ biết đến vùng đất quan họ qua sách giáo khoa hoặc các chương trình truyền hình. Nhưng khi nghe các nghệ nhân hát trực tiếp và tìm hiểu câu chuyện phía sau mỗi làn điệu, em cảm thấy văn hóa như đang ở rất gần mình”.

Với bạn Trần Minh Đức, điều gây ấn tượng nhất là trải nghiệm làm tranh Đông Hồ. “Từ những trải nghiệm, em nhận ra, mỗi bức tranh không chỉ là một sản phẩm nghệ thuật mà còn chứa đựng triết lý sống, những mong ước và cách nhìn về cuộc đời của cha ông. Khi tự tay in từng nét màu lên giấy, em có cảm giác như đang chạm vào một phần ký ức văn hóa của dân tộc”, Trần Minh Đức nói.

Khi công nghệ trở thành cây cầu nối

Nếu trước đây, nhiều người lo ngại công nghệ và mạng xã hội sẽ khiến giới trẻ ngày càng xa rời các giá trị truyền thống, thì những dự án như “Trạm Kinh Bắc” đang cho thấy điều ngược lại.

Điểm đặc biệt của dự án là sự kết hợp giữa văn hóa truyền thống và công nghệ hiện đại. Không gian trải nghiệm được tái hiện bằng mỹ thuật, âm nhạc, hoạt động thực hành, đồng thời ứng dụng AI “liền anh, liền chị” có khả năng giải đáp các câu hỏi liên quan đến sự kiện và văn hóa Kinh Bắc.

Sự xuất hiện của công nghệ không làm mất đi bản sắc của di sản mà trở thành chiếc cầu nối giúp người trẻ tiếp cận văn hóa theo cách quen thuộc hơn. Đó cũng là minh chứng cho thấy bảo tồn không đồng nghĩa với việc giữ nguyên mọi thứ trong quá khứ, mà là tìm ra những phương thức mới để các giá trị truyền thống tiếp tục sống trong đời sống đương đại.

Với quy mô hơn 600 người tham gia trực tiếp và hành trình kéo dài suốt ba tháng, “Trạm Kinh Bắc” không đơn thuần là một sự kiện văn hóa. Đây còn là không gian kết nối cộng đồng những người trẻ yêu văn hóa, nơi họ có thể cùng học hỏi, chia sẻ và lan tỏa tình yêu đối với di sản quê hương.

Chia sẻ về dự án, bạn Âu Quốc Khánh, Trưởng ban tổ chức cho biết: “Chúng tôi mong muốn tạo ra một không gian để người trẻ được trực tiếp trải nghiệm và tương tác với văn hóa. Khi các bạn tự tay làm một bức tranh Đông Hồ, nghe một làn điệu Quan họ hay tìm hiểu về một làng nghề truyền thống, sự kết nối sẽ trở nên tự nhiên hơn. Chúng tôi tin rằng mỗi bạn trẻ đều có thể trở thành một đại sứ văn hóa nếu họ thực sự hiểu và yêu những giá trị của dân tộc mình”.

Trong dòng chảy không ngừng của thời đại số, di sản văn hóa sẽ khó có thể tồn tại nếu chỉ được gìn giữ bằng ký ức. Nó cần được kể lại, được làm mới và được truyền cảm hứng cho những thế hệ tiếp nối.

“Trạm Kinh Bắc” là một minh chứng đẹp cho điều đó. Khi người trẻ chủ động tìm về cội nguồn bằng sự sáng tạo, nhiệt huyết và tư duy của thời đại mới, di sản không còn là câu chuyện của quá khứ. Di sản trở thành một phần của hiện tại, tiếp tục được nuôi dưỡng để bước cùng tương lai.

Bảo tồn văn hóa hôm nay không chỉ là giữ lại những gì cha ông để lại, mà còn là trao cho những giá trị ấy một cơ hội mới để sống mãi trong trái tim của thế hệ trẻ.