Công đoàn đồng hành cùng Chính phủ hiện thực hóa tăng trưởng hai con số

Dự chương trình có các đồng chí Ủy viên Trung ương Đảng: Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể Trung ương - Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Nguyễn Phi Long.

Các đồng chí đại diện Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, Liên minh Hợp tác xã Việt Nam và Hiệp hội doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam cùng dự.

Biến khát vọng cống hiến thành động lực tăng năng suất

Là người đầu tiên phát biểu tại chương trình, Anh hùng Lao động Phạm Đình Duẩn, Phó Trưởng phòng Điều khiển sản xuất, Công ty cổ phần Than Vàng Danh cho biết, năng suất lao động của Việt Nam đã được cải thiện liên tục trong nhiều năm qua nhưng vẫn còn khoảng cách khá lớn so với nhiều quốc gia trong khu vực.

"Đó vừa là áp lực, vừa là động lực để mỗi người lao động không ngừng học hỏi, đổi mới và nỗ lực vươn lên", ông Phạm Đình Duẩn chia sẻ.

Theo ông Phạm Đình Duẩn, người lao động Việt Nam được đánh giá cần cù, ham học hỏi và có khả năng thích ứng nhanh với môi trường sản xuất hiện đại. Thực tế tại nhiều doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài cho thấy, khi được đào tạo bài bản và làm việc trong điều kiện thuận lợi, công nhân Việt Nam hoàn toàn có thể đạt năng suất tương đương lao động ở các nước phát triển.

Khoảng cách về năng suất lao động hiện nay không nằm ở tinh thần làm việc của công nhân Việt Nam mà chủ yếu xuất phát từ trình độ công nghệ, mức độ tự động hóa, chất lượng đào tạo và điều kiện sản xuất. Đây cũng chính là dư địa để Việt Nam tạo bước bứt phá trong giai đoạn phát triển mới.

Một trong những giải pháp được nhiều đại biểu nhấn mạnh là phát huy mạnh mẽ phong trào thi đua yêu nước, thúc đẩy sáng kiến, sáng tạo trong đội ngũ công nhân lao động.

Ông Hoàng Phúc Long, Chủ tịch Công đoàn Liên doanh Việt - Nga Vietsovpetro cho biết, để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, không thể chỉ dựa vào mở rộng đầu tư hay tăng quy mô sản xuất mà phải dựa vào đổi mới sáng tạo và nâng cao năng suất lao động.

Theo ông Long, tại Petrovietnam, phong trào “Đổi mới sáng tạo Petrovietnam” đã thực sự khơi dậy khát vọng cống hiến của người lao động, tạo ra hơn 5.000 sáng kiến, đề tài nghiên cứu, giải pháp kỹ thuật mang lại giá trị làm lợi hàng nghìn tỷ đồng.

Tuy nhiên, ở nhiều doanh nghiệp khác, phong trào thi đua vẫn chưa thực sự đi vào chiều sâu. Không ít sáng kiến chưa được ghi nhận tương xứng, thậm chí có nơi không công khai giá trị làm lợi của sáng kiến, khiến người lao động thiếu động lực nghiên cứu, cải tiến.

Từ thực tiễn đó, ông Hoàng Phúc Long kiến nghị tiếp tục hoàn thiện cơ chế thưởng sáng kiến theo hướng gắn hiệu quả sáng tạo với thu nhập của người lao động.

"Không phải ngẫu nhiên Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam lựa chọn phát động phong trào ‘Lao động giỏi - Năng suất cao - Thu nhập tốt’ ngay sau Đại hội XIV. Thông điệp được gửi đi rất rõ ràng: Năng suất lao động phải gắn với lợi ích thiết thực của người lao động và mọi sáng kiến đều cần được ghi nhận bằng giá trị cụ thể", ông Hoàng Phúc Long cho hay.

Nhà ở, tiền lương và phúc lợi: Nền tảng của năng suất bền vững

Phần lớn ý kiến đại biểu đều cho rằng, muốn nâng cao năng suất lao động thì trước hết phải giúp người lao động yên tâm về cuộc sống. Nhà ở là vấn đề được nhắc đến nhiều nhất. Theo bà Nguyễn Thị Thanh, Chủ tịch Công đoàn phường Ba Đình (Hà Nội), phần lớn công nhân tại các đô thị lớn hiện nay là lao động ngoại tỉnh, đang sinh sống trong các khu nhà trọ chật hẹp, điều kiện sinh hoạt thiếu thốn.

Từ thực tế khảo sát, bà Nguyễn Thị Thanh cho biết công nhân hiện có nhu cầu rất đa dạng, từ thuê nhà dài hạn, thuê - mua cho tới mua nhà ở xã hội.

Bà Nguyễn Thị Thanh kiến nghị Chính phủ tiếp tục đẩy mạnh phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho công nhân thuê dài hạn; quy hoạch khu nhà ở gần khu công nghiệp; đầu tư đồng bộ trường học, nhà trẻ, cơ sở y tế, khu sinh hoạt văn hóa và giao thông công cộng.

Bên cạnh nhà ở, tiền lương cũng là mối quan tâm lớn của người lao động. Bà Nguyễn Thị Mai Chi, Chủ tịch Công đoàn cơ sở Công ty TNHH New Apparel Far Eastern Việt Nam (Đồng Nai) cho biết nhiều công nhân hiện nay vẫn chưa có khả năng tích lũy tài chính.

Không ít gia đình có cả vợ và chồng đều là công nhân nhưng vẫn gặp khó khăn trong chi tiêu hằng ngày. Khi xảy ra những biến cố bất ngờ như ốm đau, tai nạn hoặc con cái học hành, họ dễ rơi vào tình trạng vay mượn.

Bà Nguyễn Thị Mai Chi kiến nghị tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện cơ sở xác định mức lương đủ sống; đồng thời mở rộng các chính sách an sinh như nhà ở xã hội, nhà trẻ, trường học, thiết chế văn hóa để giảm gánh nặng chi tiêu cho người lao động.

Đầu tư cho con người - lời giải căn cơ của tăng trưởng

Trong bối cảnh chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi sâu sắc thị trường lao động, nhiều đại biểu cho rằng nâng cao chất lượng nguồn nhân lực chính là giải pháp căn cơ nhất để nâng cao năng suất lao động quốc gia.

Tiến sĩ Lê Đình Lương, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghệ thành phố Hồ Chí Minh cho biết tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề hiện nay vẫn còn thấp so với yêu cầu phát triển.

Nhiều công nhân chưa từng được học nghề bài bản, trong khi hệ thống đào tạo nghề vẫn còn khoảng cách với thực tiễn sản xuất.

Theo ông Lê Đình Lương, Việt Nam cần tập trung đầu tư cho các cơ sở giáo dục nghề nghiệp chất lượng cao, đặt trường nghề gần khu công nghiệp; đồng thời phát triển các nền tảng đào tạo trực tuyến để người lao động có thể học tập suốt đời.

“Muốn có năng suất lao động cao thì trước hết phải có nguồn nhân lực giỏi tay nghề”, ông Lê Đình Lương nhấn mạnh.

Ở góc độ chuyển đổi số, bà Trần Thúy Dương, Chủ tịch Trường Đại học FPT cho rằng trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra cơ hội chưa từng có để nâng cao năng suất lao động. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất hiện nay không phải là thiếu công nghệ mà là thiếu kỹ năng làm chủ công nghệ. Theo bà Trần Thúy Dương, thực tế tại FPT cho thấy sau khi được đào tạo AI, người lao động có thể tiết kiệm đáng kể thời gian xử lý công việc, nâng cao hiệu quả chuyên môn và tăng khả năng sáng tạo.

Bà Trần Thúy Dương đề xuất triển khai chương trình phổ cập kỹ năng số và AI cho người lao động trên phạm vi toàn quốc; xây dựng các nền tảng học tập trực tuyến, trợ lý AI và kho tri thức số phục vụ công nhân lao động.

Theo bà Trần Thúy Dương, AI không phải để thay thế người lao động mà để giúp họ làm việc hiệu quả hơn, sáng tạo hơn và phát huy tối đa năng lực. Khi công nghệ trở thành “người trợ lý” của mỗi công nhân, kỹ sư hay cán bộ công đoàn, năng suất lao động sẽ được nâng lên một tầm cao mới.

Ở góc nhìn khác, ông Cao Minh Hòa, Chủ tịch Công đoàn Công ty cổ phần Sữa TH cho rằng năng suất lao động không chỉ được tạo ra từ công nghệ hay kỹ năng mà còn phụ thuộc rất lớn vào sức khỏe và sự an toàn của người lao động.

“Năng suất chỉ có thể tăng bền vững khi người lao động không phải lo lắng về những rủi ro đối với sức khỏe và tính mạng”, ông Cao Minh Hòa nhấn mạnh.

Ông Cao Minh Hòa đề xuất tiếp tục đầu tư đồng bộ hạ tầng khu công nghiệp gắn với nhà ở công nhân; tăng cường phòng cháy, chữa cháy; bảo đảm an ninh tại các khu nhà trọ và quyết liệt đấu tranh với tín dụng đen, lừa đảo công nghệ cao.

Trong khi đó, bà Trần Thị Chi, Chủ tịch Công đoàn Công ty TNHH New Wings (Bắc Ninh) cho rằng sức khỏe thể chất và tinh thần đang trở thành vấn đề ngày càng đáng quan tâm đối với người lao động.

Áp lực công việc, bệnh nghề nghiệp, chất lượng bữa ăn và tình trạng căng thẳng tâm lý đang ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng nguồn nhân lực.

Đồng hành để hiện thực hóa khát vọng phát triển

Giải đáp các kiến nghị liên quan đến sức khỏe người lao động, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan cho biết hiện khoảng 70% doanh nghiệp đã thực hiện khám sức khỏe định kỳ cho người lao động. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều doanh nghiệp chưa thực hiện đầy đủ.

Trong thời gian tới, Bộ Y tế sẽ tiếp tục hoàn thiện chính sách, tăng cường giám sát và phối hợp với tổ chức Công đoàn nhằm bảo đảm tốt hơn quyền được chăm sóc sức khỏe của người lao động.

Về vấn đề an toàn, vệ sinh thực phẩm bà Đào Hồng Lan cho biết, Bộ Y tế đang hoàn thiện Luật An toàn thực phẩm nhằm khắc phục những tồn tại, vướng mắc trong quá trình triển khai thực hiện. Bộ Y tế cũng đã phối hợp với các địa phương tăng cường kiểm soát chất lượng an toàn thực phẩm tại các bếp ăn tập thể và thức ăn đường phố.

Với những trăn trở của cán bộ công đoàn về cơ chế khuyến khích, tôn vinh và khen thưởng đối với các sáng kiến, cải tiến kỹ thuật của người lao động, Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Mạnh Khương nhấn mạnh, pháp luật hiện hành khuyến khích các cơ quan, doanh nghiệp xây dựng quy chế khen thưởng phù hợp với giá trị và hiệu quả kinh tế của từng sáng kiến. Trên cơ sở đó, người đứng đầu cơ quan, đơn vị được toàn quyền chủ động xem xét, quyết định khen thưởng đối với tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc, có sáng kiến, giải pháp hiệu quả hoặc có đóng góp nổi bật trong thực hiện nhiệm vụ chính trị, nhiệm vụ chuyên môn. Đây là cơ sở quan trọng để các cơ quan, đơn vị kịp thời ghi nhận, động viên và có mức thưởng tương xứng hơn đối với những cá nhân có thành tích, sáng kiến mang lại hiệu quả thiết thực.

“Chúng tôi nhận thấy điều quan trọng không chỉ là có quy định mà phải bảo đảm các quy định đó đi vào cuộc sống, tạo động lực thực sự cho người lao động đổi mới, sáng tạo. Tinh thần chung là ở đâu có sáng kiến, ở đó phải được ghi nhận xứng đáng. Người lao động càng đóng góp nhiều cho sự phát triển của cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp thì càng phải được tôn vinh và hưởng thành quả tương xứng”, Thứ trưởng Nguyễn Mạnh Khương nói.

Chính vì vậy, trong thời gian tới, Bộ Nội vụ sẽ phối hợp chặt chẽ với Bộ Khoa học và Công nghệ, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam cùng các cơ quan liên quan tiếp tục rà soát, đánh giá việc thực hiện các quy định về sáng kiến, đổi mới sáng tạo và công tác khen thưởng đối với người lao động.

“Phong trào thi đua phải thực sự gắn với quyền và lợi ích của người lao động. Qua đó, góp phần tạo môi trường thuận lợi để mỗi người lao động tích cực tham gia các phong trào thi đua, phát huy trí tuệ, sáng tạo, cống hiến nhiều hơn cho sự phát triển của doanh nghiệp, của ngành và của đất nước”, Thứ trưởng Nguyễn Mạnh Khương nhấn mạnh.

Phát biểu kết luận chương trình, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đánh giá cao các ý kiến tâm huyết của đại biểu công đoàn.

Theo Thủ tướng, những đề xuất được nêu không chỉ phản ánh tâm tư, nguyện vọng của gần 10 triệu đoàn viên công đoàn mà còn thể hiện trách nhiệm, khát vọng cống hiến đối với sự phát triển của đất nước. Người đứng đầu Chính phủ nhấn mạnh, Việt Nam đang tập trung thực hiện các mục tiêu chiến lược phát triển đất nước trong giai đoạn mới, trong đó tăng trưởng kinh tế hai con số là nhiệm vụ quan trọng và cấp bách.

Để đạt mục tiêu đó, Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng đã xác định phải chuyển đổi căn bản mô hình tăng trưởng dựa trên nền tảng nâng cao năng suất lao động, chất lượng nguồn nhân lực, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Thủ tướng cho biết Chính phủ đang hoàn thiện Đề án nâng cao năng suất lao động quốc gia, trong đó xác định rõ mục tiêu đưa năng suất lao động trở thành động lực quan trọng của tăng trưởng nhanh và bền vững. Đề án sẽ gắn nâng cao năng suất lao động với phát triển thị trường lao động hiện đại, tạo việc làm có chất lượng, phát triển nguồn nhân lực đáp ứng nhu cầu của nền kinh tế và thúc đẩy mạnh mẽ đổi mới sáng tạo.

Bên cạnh việc tạo việc làm ổn định, nâng cao chất lượng môi trường lao động và cải thiện thu nhập, Thủ tướng cho rằng cần đặc biệt quan tâm các thiết chế xã hội phục vụ người lao động và gia đình, như nhà ở, trường học, nhà trẻ, cơ sở y tế, văn hóa và thể thao.

Chia sẻ với những khó khăn của đông đảo công nhân, người lao động hiện nay, Thủ tướng cho biết, quán triệt các chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước, Chính phủ đang triển khai quyết liệt các giải pháp phát triển nhà ở cho thuê, nhất là tại các địa phương tập trung nhiều khu công nghiệp và đông công nhân với điểm quan trọng là chuyển từ tư duy chỉ chú trọng “sở hữu nhà” sang bảo đảm “quyền có nhà ở.”

Đặc biệt, đối với người lao động chưa đủ điều kiện mua nhà, Nhà nước sẽ tạo điều kiện để được thuê nhà dài hạn, ổn định với giá hợp lý, môi trường sống ổn định.

Thủ tướng nhấn mạnh, nhà ở cho công nhân phải được quy hoạch đồng bộ với các công trình hạ tầng xã hội như trường học, nhà trẻ, cơ sở y tế, nhà văn hóa, nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống và tạo điều kiện để người lao động yên tâm làm việc lâu dài và Chính phủ đang chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương khẩn trương xây dựng các chính sách nhằm phát triển nhanh thị trường nhà ở cho thuê.

Về chăm sóc sức khỏe, Thủ tướng cho biết tỷ lệ người lao động được tiếp cận khám sức khỏe định kỳ tăng mạnh, khoảng 70% so với giai đoạn trước. Theo các chủ trương mới, từ năm 2026 sẽ từng bước triển khai khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí cho người dân theo lộ trình phù hợp, trong đó có người lao động.

Sau khi có kết quả khám sức khỏe, đặc biệt của các nhóm đối tượng ưu tiên, đối tượng chính sách, người lao động thì phải đề xuất các cơ chế khám, điều trị kết hợp với bảo hiểm y tế và nguồn ngân sách nhà nước và nguồn xã hội hóa để điều trị bệnh cho người lao động.

Thủ tướng nhấn mạnh Chính phủ sẽ tiếp tục tập trung hoàn thiện thể chế, chính sách để cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, hỗ trợ doanh nghiệp phát triển, tạo việc làm bền vững; đồng thời chú trọng các chính sách an sinh xã hội liên quan đến nhà ở, đào tạo nghề, an toàn lao động, y tế và giáo dục.

Người đứng đầu Chính phủ cũng đề nghị tổ chức Công đoàn tiếp tục phát huy vai trò đại diện, tăng cường đối thoại và thương lượng tập thể, chăm lo tốt hơn đời sống vật chất, tinh thần của đoàn viên và người lao động.

Các cấp, ngành và địa phương, đặc biệt là những nơi tập trung nhiều khu công nghiệp và đông công nhân, cần quan tâm hơn nữa đến việc thực hiện đầy đủ, hiệu quả các chính sách dành cho người lao động; coi đây vừa là nhiệm vụ chính trị thường xuyên, vừa là động lực chiến lược thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Đối với cộng đồng doanh nghiệp, Thủ tướng kêu gọi đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong sản xuất kinh doanh; đồng thời thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật, bảo đảm đầy đủ quyền lợi của người lao động; nhấn mạnh chăm lo xây dựng môi trường làm việc an toàn, ổn định, bền vững cho người lao động chính là một khoản đầu tư chiến lược của doanh nghiệp, bởi người lao động không chỉ là lực lượng làm việc mà còn là những người đồng hành tạo nên thành công và sự phát triển của doanh nghiệp.

Thông qua Đại hội, Thủ tướng mong muốn mỗi đoàn viên, người lao động tiếp tục phát huy tinh thần yêu nước, lao động sáng tạo, không ngừng học tập, nâng cao trình độ, kỹ năng nghề nghiệp, tích cực đổi mới sáng tạo và nâng cao năng suất lao động. Mỗi sáng kiến, cải tiến kỹ thuật, mỗi nỗ lực làm việc hiệu quả hơn đều là những đóng góp thiết thực cho sự phát triển của doanh nghiệp và đất nước.