Hình thành “Nếp sống xanh” trong cộng đồng

Xây dựng lối sống xanh – Yêu cầu cấp thiết

Bảo vệ môi trường đang trở thành một trong những yêu cầu cấp thiết của quá trình phát triển. Cùng với những thành tựu về kinh tế - xã hội, quá trình đô thị hóa, công nghiệp hóa và gia tăng dân số cũng đặt ra nhiều thách thức mới về chất lượng môi trường sống, từ ô nhiễm không khí, rác thải nhựa đến suy giảm tài nguyên và tác động của biến đổi khí hậu.

Trong bối cảnh đó, Chính phủ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục xác định bảo vệ môi trường là một trong những trụ cột quan trọng của phát triển bền vững. Hưởng ứng Ngày Môi trường thế giới và Tháng hành động vì môi trường năm 2026, nhiều hoạt động được triển khai trên phạm vi cả nước nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng, thúc đẩy tiêu dùng bền vững, giảm thiểu rác thải nhựa và khuyến khích các hành vi thân thiện với môi trường.

Điểm đáng chú ý là các thông điệp năm nay không chỉ tập trung vào xử lý ô nhiễm hay tăng cường các giải pháp kỹ thuật mà nhấn mạnh vai trò của mỗi cá nhân trong bảo vệ môi trường. Từ việc hạn chế sử dụng sản phẩm nhựa dùng một lần, phân loại rác tại nguồn, tiết kiệm năng lượng đến lựa chọn phương tiện giao thông thân thiện với môi trường, mọi hành động đều góp phần tạo nên những thay đổi tích cực cho cộng đồng.

Tại họp báo giới thiệu chuỗi sự kiện hưởng ứng Ngày Môi trường thế giới, Ngày Đại dương thế giới và Tuần lễ Biển và Hải đảo Việt Nam năm 2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã nhấn mạnh yêu cầu chuyển đổi nhận thức thành hành động cụ thể, huy động sự tham gia của toàn xã hội trong bảo vệ môi trường. Thông điệp này cho thấy mục tiêu của các hoạt động hưởng ứng năm nay không chỉ là tổ chức các chiến dịch truyền thông hay ra quân vệ sinh môi trường, mà hướng tới hình thành những thay đổi bền vững trong hành vi của cộng đồng.

Nhiều chuyên gia môi trường cũng cho rằng, để giải quyết hiệu quả các thách thức môi trường hiện nay, đặc biệt là ô nhiễm đô thị và rác thải nhựa, cần bắt đầu từ thay đổi nhận thức và hành vi của mỗi người dân. Giáo dục lối sống xanh từ sớm, nhất là trong nhà trường và gia đình, có ý nghĩa quan trọng trong việc hình thành thói quen ứng xử thân thiện với môi trường.

Những định hướng này cũng được Hà Nội cụ thể hóa bằng các chương trình, kế hoạch thiết thực. Thực hiện Công văn số 2357/UBND-NNMT ngày 27-5-2026 do Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Bùi Duy Cường ký ban hành về việc tổ chức các hoạt động hưởng ứng Ngày Môi trường thế giới, Tháng hành động vì môi trường năm 2026, Thành phố đã lựa chọn chủ đề “Hà Nội chung tay hành động vì không khí sạch và giao thông xanh”.

Hưởng ứng Ngày Môi trường thế giới và Tháng hành động vì môi trường năm 2026, Hà Nội triển khai nhiều hoạt động thiết thực nhằm lan tỏa lối sống xanh trong cộng đồng. Theo kế hoạch của thành phố, các hoạt động trọng tâm được tổ chức từ ngày 2 đến 8-6. Trong đó nổi bật là việc tổ chức “Ngày chuyển đổi giao thông xanh” tại khu vực hồ Hoàn Kiếm; phong trào “Cơ quan xanh - Giao thông xanh - Công chức xanh”; các hoạt động tuyên truyền sử dụng phương tiện giao thông thân thiện với môi trường, giảm phát thải và nâng cao chất lượng không khí đô thị... Thành phố cũng đẩy mạnh tuyên truyền về vùng phát thải thấp, vận động người dân thay đổi thói quen sử dụng phương tiện cá nhân, đồng thời tổ chức đồng loạt các hoạt động tổng vệ sinh môi trường, chỉnh trang cảnh quan, xây dựng các tuyến phố xanh - sạch - đẹp và khu dân cư văn minh. Những hoạt động này cho thấy quyết tâm của Hà Nội trong việc cụ thể hóa chủ trương của Trung ương bằng các hành động thiết thực, gắn bảo vệ môi trường với nâng cao chất lượng sống của người dân.

Xây dựng thói quen sống xanh trong cộng đồng

Nếu như trước đây, các hoạt động bảo vệ môi trường thường gắn với những đợt ra quân tổng vệ sinh, thu gom rác thải hay trồng cây xanh theo chiến dịch thì hiện nay, Hà Nội đang từng bước chuyển trọng tâm sang xây dựng các mô hình và thói quen sống xanh trong cộng đồng.

Ngày 2-6 vừa qua, tại phường Đống Đa, Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội phối hợp với Hội Liên hiệp Phụ nữ thành phố đã phát động phong trào thi đua “Toàn dân chung tay bảo vệ môi trường, vì Thủ đô xanh - sạch - đẹp”, hưởng ứng Tháng hành động vì môi trường, Ngày Môi trường thế giới, Ngày Đại dương thế giới và Tuần lễ Biển và hải đảo Việt Nam năm 2026.

Theo Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội Bùi Huyền Mai, mặc dù công tác bảo vệ môi trường trên địa bàn thành phố thời gian qua đã đạt nhiều kết quả tích cực, song ô nhiễm môi trường vẫn là một trong năm điểm nghẽn lớn của Thủ đô cần tập trung tháo gỡ. Phong trào được triển khai nhằm nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi và tạo chuyển biến thực chất trong cộng đồng dân cư.

Điểm mới của phong trào là triển khai tới 5 nhóm đối tượng, gồm: gia đình, khu dân cư, xã phường, cơ quan - trường học và doanh nghiệp, với người dân được xác định là trung tâm. Thông qua đó, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân, huy động sự tham gia tích cực của mỗi cá nhân, gia đình và cộng đồng trong bảo vệ môi trường.

Thông điệp này đã cho thấy cách tiếp cận mới của Hà Nội: bảo vệ môi trường không chỉ là nhiệm vụ của các cơ quan chức năng mà là trách nhiệm chung của toàn xã hội. Những năm gần đây, trên địa bàn thành phố đã xuất hiện nhiều mô hình cộng đồng mang lại hiệu quả thiết thực trong bảo vệ môi trường. Tại nhiều khu dân cư, mô hình “Tổ dân phố không rác” được duy trì gắn với các đợt tổng vệ sinh định kỳ, góp phần nâng cao ý thức giữ gìn cảnh quan và vệ sinh môi trường ngay từ từng ngõ xóm. Nhiều địa phương duy trì phong trào “Cuối tuần xanh”, huy động cán bộ, đoàn viên và người dân tham gia dọn vệ sinh môi trường vào cuối tuần.

Cùng với đó, các phong trào xây dựng tuyến phố sáng - xanh - sạch - đẹp, ngõ phố kiểu mẫu, đường hoa, tranh bích họa đã từng bước làm thay đổi diện mạo đô thị, đồng thời khuyến khích người dân chủ động tham gia giữ gìn môi trường sống. Từ những đoạn đường nở hoa, những bức tường bích họa đến các mô hình “Ngôi nhà xanh”, “Biến rác thành tiền”, “Đổi phế liệu giữ màu xanh”, nhiều hoạt động đã chứng minh rằng bảo vệ môi trường hoàn toàn có thể bắt đầu từ những việc làm nhỏ, gần gũi trong đời sống hằng ngày.

Trong lĩnh vực giáo dục, chương trình “Xây dựng trường học xanh - Vì một Hà Nội xanh” cùng nhiều mô hình trường học xanh, trường học không rác thải đang góp phần hình thành ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh từ sớm. Đây cũng là cách để lan tỏa lối sống xanh từ nhà trường tới gia đình và cộng đồng, tạo nền tảng cho những thay đổi bền vững trong tương lai.

Trong bối cảnh Hà Nội đang hướng tới mục tiêu phát triển đô thị xanh, thông minh và bền vững, việc hình thành nếp sống xanh trong cộng đồng không chỉ là yêu cầu của công tác bảo vệ môi trường mà còn là một tiêu chí của đô thị văn minh, hiện đại. Khi mỗi người dân trở thành một chủ thể tích cực trong bảo vệ môi trường, những mục tiêu về không khí sạch, giao thông xanh và chất lượng sống tốt hơn cho người dân Thủ đô sẽ có thêm nền tảng vững chắc để trở thành hiện thực. Qua đó, “nếp sống xanh” sẽ không còn là lời kêu gọi mà trở thành một phần quan trọng trong đời sống của nhân dân Thủ đô.