Giữ vững tâm lý để chinh phục kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông 2026
Trong giai đoạn “nước rút”, bên cạnh việc hệ thống hóa kiến thức, nhiều giáo viên cho rằng, điều quan trọng nhất với học sinh lúc này không phải học thật nhiều, mà là giữ tâm lý ổn định, phân bổ thời gian hợp lý và phát huy tối đa những kỹ năng đã được rèn luyện trong suốt quá trình ôn tập.
Chỉ còn chưa đầy 1 tuần nữa, kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026 chính thức diễn ra. Đây là năm thứ hai kỳ thi được tổ chức theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018 với cấu trúc đề thi cơ bản ổn định như năm trước, song tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu đánh giá năng lực tư duy, khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn thay vì học thuộc máy móc.
Không để đánh rơi điểm số đáng tiếc
Theo thầy Nguyễn Thanh Tùng, giáo viên Toán của Hệ thống Giáo dục HOCMAI, với môn Toán, đề thi tiếp tục được thiết kế theo cấu trúc 3 phần với độ khó tăng dần, gồm các dạng câu hỏi trắc nghiệm, đúng/sai và trả lời ngắn nhằm đánh giá năng lực tư duy của học sinh.
Ngay trước kỳ thi, thầy giáo Nguyễn Thanh Tùng nhấn mạnh đến yếu tố tâm lý. Căng thẳng quá mức rất dễ khiến học sinh mất khả năng suy luận, dẫn đến sai sót ngay cả ở những câu hỏi quen thuộc. Vì vậy, trước khi nhận đề, thí sinh cần tạo cho mình trạng thái thoải mái, tự tin và giữ tinh thần ổn định.
Khi nhận đề, các em hãy dành ra 3-5 phút xem nhanh hết một lượt đề thi. Gạch chân những câu lạ, khó để làm cuối cùng. Ưu tiên làm phần I trước, vì đây là phần dễ lấy điểm nhất khi các câu hỏi chỉ ở mức độ nhận biết, thông hiểu”, thầy Nguyễn Thanh Tùng lưu ý.
Theo thầy, với những học sinh đặt mục tiêu từ 8 điểm trở lên, việc không sai các câu cơ bản gần như là yêu cầu bắt buộc. Trong khi đó, ở những câu vận dụng và vận dụng cao, học sinh không nên “mắc kẹt” quá lâu. Nếu chưa tìm ra hướng giải, cần mạnh dạn chuyển sang câu khác rồi quay lại sau.
Thầy Nguyễn Thanh Tùng cũng cho rằng mỗi học sinh cần xác định rõ mục tiêu điểm số để có chiến thuật làm bài phù hợp. Với nhóm học sinh mục tiêu khoảng 8 điểm, việc bỏ qua một số câu phân loại khó để dành thời gian rà soát bài sẽ hiệu quả hơn. Ngược lại, học sinh hướng tới điểm 9+ cần tận dụng phần lớn thời gian đầu để xử lý trọn vẹn các câu ở mức độ cơ bản và trung bình trước khi tập trung “gỡ” những câu khó cuối đề.
Không học tủ, không lệ thuộc văn mẫu
Với môn Ngữ văn, cô Trịnh Thu Tuyết, giáo viên môn Ngữ văn, Hệ thống Giáo dục HOCMAI cho rằng điểm đáng chú ý là đề thi tiếp tục sử dụng ngữ liệu ngoài sách giáo khoa, đòi hỏi học sinh phát huy khả năng đọc hiểu, cảm thụ và tư duy độc lập thay vì học thuộc lòng văn mẫu.
Mục tiêu của chương trình mới không còn là kiểm tra khả năng ghi nhớ tác phẩm, mà hướng tới đánh giá năng lực vận dụng kiến thức thể loại, tiếng Việt và kỹ năng nghị luận để xử lý những văn bản mới.
Vì vậy, trong giai đoạn cuối trước kỳ thi, học sinh cần rà soát lại toàn bộ kiến thức và kỹ năng đã được ôn luyện, từ đặc trưng thể loại, kiến thức tiếng Việt đến kỹ năng đọc hiểu và viết nghị luận.
Cô giáo Trịnh Thu Tuyết lưu ý học sinh cần nắm chắc đặc điểm của từng kiểu văn bản: Truyện kể với ngôi kể, người kể chuyện, điểm nhìn; thơ trữ tình với hình ảnh, biểu tượng, nhân vật trữ tình; văn nghị luận với luận đề, luận điểm, thao tác lập luận; hay văn bản thông tin với vai trò của sa-pô, dữ liệu và phương tiện phi ngôn ngữ.
Kiến thức tiếng Việt vẫn giữ vai trò rất quan trọng, đặc biệt là các biện pháp tu từ, cách giải nghĩa từ ngữ, từ Hán Việt hay các hình thức tăng tính phủ định, khẳng định trong diễn đạt.
Theo cô giáo Trịnh Thu Tuyết, một trong những lỗi phổ biến hiện nay là học sinh trả lời chưa đúng trọng tâm hoặc viết lan man, ôm đồm quá nhiều ý. Vì vậy, ở phần Đọc hiểu, học sinh cần nhận diện đúng dạng câu hỏi để trả lời đúng yêu cầu, tránh sa vào phân tích dài dòng.
Đối với câu hỏi vận dụng, điều quan trọng nhất không phải là những câu chữ “đao to búa lớn”, mà là suy nghĩ chân thành cùng lập luận logic, thuyết phục. Học sinh hoàn toàn có thể đưa ra chính kiến riêng nếu biết lý giải rõ ràng và hợp lý.
Ở phần viết nghị luận xã hội, học sinh cần tập trung bàn luận một khía cạnh cụ thể của vấn đề thay vì biến đoạn văn thành “bài văn thu nhỏ”. Trong khi đó, nghị luận văn học đòi hỏi khả năng cảm nhận tinh tế, biết phân tích nội dung thông qua các yếu tố nghệ thuật của tác phẩm.
Theo các giáo viên, ở thời điểm cận kề kỳ thi, điều học sinh cần nhất không phải là “nhồi” thêm thật nhiều kiến thức mới, mà là củng cố kỹ năng, hệ thống hóa kiến thức nền tảng và giữ cho mình một tâm thế bình tĩnh, tự tin trước khi bước vào phòng thi.
“Khi bước vào kỳ thi với sự chuẩn bị kỹ lưỡng và tinh thần ổn định, các em đã đi được nửa chặng đường đến thành công”, cô giáo Trịnh Thu Tuyết nhắn nhủ.