Nông nghiệp 5 tháng đầu năm 2026: Vững đà tăng trưởng trước thách thức

Duy trì sản xuất ổn định

Những tháng đầu năm 2026 ngành Nông nghiệp đối mặt với không ít khó khăn khi nắng nóng kéo dài tại nhiều địa phương, nguy cơ hạn hán gia tăng, trong khi giá phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và nhiều loại vật tư đầu vào vẫn ở mức cao. Tuy nhiên, với sự chủ động trong công tác chỉ đạo sản xuất cùng việc ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, lĩnh vực trồng trọt tiếp tục duy trì sự ổn định.

Vụ lúa đông xuân năm 2026, cả nước gieo cấy khoảng 2,93 triệu ha, giảm hơn 37 nghìn ha so với cùng kỳ năm trước. Sự sụt giảm này chủ yếu đến từ việc các địa phương đẩy mạnh chuyển đổi diện tích đất lúa kém hiệu quả sang các loại cây trồng, vật nuôi có giá trị kinh tế cao hơn hoặc phục vụ phát triển công nghiệp, dịch vụ.

Mặc dù diện tích giảm, nhưng năng suất và sản lượng lúa vẫn được duy trì ở mức tích cực. Đến ngày 20-5, cả nước đã thu hoạch hơn 2,21 triệu ha lúa đông xuân, tương đương 75,7% diện tích gieo cấy. Các tỉnh phía Bắc tăng tốc thu hoạch nhằm tránh ảnh hưởng của mưa lớn, dông lốc và sâu bệnh cuối vụ. Trong khi đó, các địa phương phía Nam cơ bản hoàn thành thu hoạch.

Bên cạnh cây lúa, các địa phương tiếp tục duy trì sản xuất hoa màu phục vụ nhu cầu thị trường. Xu hướng chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo tín hiệu thị trường đang diễn ra ngày càng rõ nét, góp phần nâng cao giá trị sản xuất trên đơn vị diện tích đất nông nghiệp.

Nếu lĩnh vực trồng trọt duy trì ổn định thì chăn nuôi và thủy sản tiếp tục trở thành những điểm sáng trong bức tranh nông nghiệp 5 tháng đầu năm.

Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi và Thú y (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) Phạm Kim Đăng cho biết, chăn nuôi lợn và gia cầm tiếp tục phát triển ổn định với tổng đàn lợn tại thời điểm cuối tháng 5-2026 ước tăng 2,8%, tổng đàn gia cầm ước tăng 3,5% so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, chăn nuôi trâu, bò tiếp tục gặp khó khăn do hiệu quả kinh tế thấp, diện tích chăn thả bị thu hẹp, tổng đàn trâu tại thời điểm cuối tháng 5-2026 ước giảm 5,5%, tổng đàn bò giảm 2,1% so với cùng kỳ năm trước.

Trong lĩnh vực thủy sản, sản xuất tiếp tục tăng trưởng khả quan, tính chung 5 tháng đầu năm 2026, tổng sản lượng thủy sản cả nước đạt gần 3,96 triệu tấn, tăng 3,5%. Nuôi trồng thủy sản tiếp tục là động lực tăng trưởng chính của toàn ngành.

Bên cạnh nuôi trồng, hoạt động khai thác thủy sản biển diễn ra khá thuận lợi khi bước vào vụ cá Nam. Điều kiện thời tiết tốt cùng nguồn lợi hải sản dồi dào giúp ngư dân tăng cường vươn khơi bám biển. Sản lượng khai thác biển trong tháng 5 đạt trên 354 nghìn tấn, tăng 1,1% so với cùng kỳ năm trước.

Tại Hà Nội, sản xuất nông nghiệp tiếp tục duy trì ổn định và vượt kế hoạch đề ra. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, diện tích lúa toàn thành phố đạt 78.563 ha, bằng 100,9% kế hoạch. Thời điểm hiện tại, diện tích thu hoạch đạt hơn 65.900 ha, tương đương gần 84% diện tích gieo trồng. Đối với cây rau màu, tổng diện tích gieo trồng đạt hơn 21.300 ha, bằng 101,1% kế hoạch. Trong đó, nhiều loại cây trồng chủ lực như lạc, rau thực phẩm, hoa và cây màu khác đều được duy trì ổn định.

Kết quả này cho thấy nỗ lực của Hà Nội trong việc bảo đảm nguồn cung nông sản cho thị trường Thủ đô và các tỉnh lân cận.

Chủ động ứng phó rủi ro

Mặc dù đạt được nhiều kết quả tích cực, ngành Nông nghiệp vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức trong thời gian tới khi biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp, dịch bệnh trên cây trồng, vật nuôi tiềm ẩn nguy cơ bùng phát và thị trường xuất khẩu liên tục thay đổi.

Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng, ngành Nông nghiệp sẽ tiếp tục xây dựng và triển khai các kịch bản sẵn sàng ứng phó với thiên tai, dịch bệnh; chủ động theo dõi diễn biến bệnh lở mồm long móng trên thế giới để kịp thời ngăn chặn nguy cơ xâm nhập vào Việt Nam. Các địa phương tăng cường kiểm tra an toàn các công trình thủy lợi, hồ chứa nước; đôn đốc xử lý kịp thời các sự cố đê điều; đồng thời thực hiện nghiêm các giải pháp khắc phục tồn tại trong chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).

Bên cạnh đó, các địa phương tiếp tục thực hiện hiệu quả tái cơ cấu nông nghiệp theo hướng xanh, sinh thái và tuần hoàn; phát triển sản xuất hiện đại, nâng cao giá trị gia tăng trên tất cả các lĩnh vực. Công tác kiểm tra chất lượng vật tư nông nghiệp, bảo đảm an toàn thực phẩm cũng sẽ được tăng cường.

Đặc biệt, việc theo dõi sát diễn biến thị trường quốc tế, chủ động cung cấp thông tin cho doanh nghiệp và nông dân được xác định là nhiệm vụ trọng tâm nhằm tận dụng cơ hội xuất khẩu. Cùng với đó là đẩy mạnh đàm phán mở cửa thị trường, phát triển thị trường phụ phẩm nông nghiệp và triển khai hiệu quả hệ thống truy xuất nguồn gốc trong bối cảnh các nước nhập khẩu ngày càng siết chặt tiêu chuẩn về xuất xứ hàng hóa.

Với những kết quả đạt được trong 5 tháng đầu năm cùng các giải pháp điều hành đồng bộ, ngành Nông nghiệp đang có nền tảng thuận lợi để duy trì đà tăng trưởng trong năm 2026, tiếp tục khẳng định vai trò là trụ đỡ của nền kinh tế, bảo đảm an ninh lương thực và góp phần nâng cao đời sống người dân nông thôn.