Nghiên cứu phát hiện sự sống trên xác ướp hơn 5.300 năm tuổi

Ötzi, được gọi là “Người băng”, xác ướp tự nhiên cổ nhất được phát hiện năm 1991 tại dãy Alps, gần biên giới hiện nay giữa Italy và Áo.

Các nghiên cứu trước đây cho thấy ông qua đời cách đây khoảng 5.300 năm sau khi bị một mũi tên bắn trúng vai trái, gây mất máu dẫn đến tử vong.

Trong nghiên cứu mới công bố trên tạp chí Microbiome, các nhà khoa học đã thực hiện cuộc phân tích toàn diện nhất từ trước đến nay về hệ vi sinh vật trên cơ thể Ötzi. Nhóm nghiên cứu khảo sát vi khuẩn, nấm và nấm men tại nhiều vị trí mô khác nhau của cơ thể Ötzi dựa trên các mẫu được thu thập trong hơn ba thập kỷ.

Kết quả cho thấy có ba nhóm vi sinh vật riêng biệt tồn tại trong và trên cơ thể xác ướp. Nhóm thứ nhất gồm các vi khuẩn đường ruột cổ đại từng là một phần trong hệ vi sinh của Ötzi khi ông còn sống.

Nhóm thứ hai là các vi sinh vật có nguồn gốc từ môi trường sông băng, nơi thi thể ông được bảo tồn trong nhiều thiên niên kỷ.

Nhóm còn lại gồm các vi sinh vật hiện đại xuất hiện trong quá trình bảo quản xác ướp tại bảo tàng.

Ông Mohamed Sarhan, nhà vi sinh học thuộc Viện Nghiên cứu Xác ướp Eurac Research tại Bolzano (Italy) và là tác giả chính của nghiên cứu, cho biết kết quả cho thấy Ötzi không phải là một di vật sinh học hoàn toàn bất động.

Theo ông, cơ thể xác ướp vẫn chứa các vi sinh vật còn sống, có khả năng trao đổi chất và phản ứng với môi trường xung quanh.

Các nhà nghiên cứu xác định những loài nấm men thích nghi với môi trường lạnh vẫn đang phát triển. Một số vi khuẩn cũng đã cư trú và tồn tại trên các mô của xác ướp trong nhiều thập kỷ.

Ông Sarhan cho biết: "Xác ướp là nơi giao thoa giữa thế giới cổ đại và hiện tại, nơi các vi sinh vật từ 5.000 năm trước cùng tồn tại với những loài xuất hiện trong những năm gần đây".

Đối với khảo cổ học và lịch sử loài người, các vi khuẩn đường ruột cổ đại mang lại cơ hội hiếm có để nghiên cứu hệ vi sinh của con người thời kỳ Đồ Đồng, trước khi công nghiệp hóa, kháng sinh và thực phẩm chế biến làm thay đổi đáng kể hệ vi sinh vật của con người.

Những vi khuẩn được tìm thấy trong đường ruột Ötzi bao gồm các loài liên quan đến chế độ ăn giàu chất xơ thời tiền công nghiệp, vốn hiện rất hiếm gặp ở những người theo lối sống phương Tây hiện đại.

Theo Sarhan, sự biến mất của các vi khuẩn này có thể liên quan đến thay đổi chế độ ăn uống, việc sử dụng kháng sinh và sự giảm tiếp xúc với môi trường tự nhiên.

Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu cho biết chưa thể xác định liệu các vi khuẩn đường ruột cổ đại này còn hoạt động sinh học hay không. Dữ liệu ADN cho thấy chúng mang những dấu hiệu hư hại phù hợp với quá trình phân hủy kéo dài hàng nghìn năm, chứng tỏ nguồn gốc cổ đại của chúng.

Dù vậy, các nhà khoa học nhận định chúng đã được bảo tồn rất tốt trong môi trường yếm khí của đường ruột suốt hơn 5 thiên niên kỷ.

Các nghiên cứu trước đây về dạ dày của Ötzi cho thấy bữa ăn cuối cùng của ông gồm thịt hươu, thịt dê và lúa mì. Những nghiên cứu khác xác định ông qua đời lúc 45 tuổi và có thể trạng khỏe mạnh. Ông mang theo nhiều vật dụng như rìu đồng, cung dài, mũi tên, dao đá lửa và ba lô, đồng thời có các hình xăm hình học trên cơ thể.

Ông Frank Maixner, đồng tác giả nghiên cứu và là Giám đốc Viện Nghiên cứu Xác ướp Eurac Research, cho rằng: “Ötzi giống như một "vị khách" mang đến những hiểu biết quý giá về quá khứ”.

Nhóm nghiên cứu cũng phát hiện nước phun được sử dụng để giữ độ ẩm cho xác ướp đã đưa một lượng lớn vi khuẩn lên bề mặt cơ thể.

Theo các tác giả, những vi sinh vật hiện đại này đang làm thay đổi hệ vi sinh bên ngoài của xác ướp, một hệ quả của công tác bảo tồn mà trước đây chưa được nhận diện đầy đủ.