Lấy người lao động làm trung tâm: Thước đo sức mạnh của tổ chức Công đoàn

Từ thực tiễn hoạt động tại cơ sở cho thấy, sức mạnh và sức hấp dẫn của tổ chức Công đoàn được đo bằng khả năng mang lại lợi ích thiết thực cho người lao động, lấy người lao động làm trung tâm trong mọi hoạt động.

Đồng hành để bảo vệ quyền lợi người lao động

Phát biểu tại Trung tâm thảo luận số 1, Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam Ngọ Duy Hiểu khẳng định, đại diện, chăm lo và bảo vệ đoàn viên, người lao động là nhiệm vụ cốt lõi, là lý do tồn tại và phát triển của tổ chức Công đoàn.

Cùng với sự phát triển của đất nước và quy mô gần 10 triệu đoàn viên hiện nay, trách nhiệm của tổ chức Công đoàn ngày càng lớn hơn. Thực tế cho thấy, mỗi khi gặp khó khăn liên quan đến tiền lương, bảo hiểm xã hội, điều kiện làm việc hay các tranh chấp trong quan hệ lao động, Công đoàn luôn là địa chỉ đầu tiên mà người lao động tìm đến để gửi gắm niềm tin và kỳ vọng.

Điều đó đòi hỏi đội ngũ cán bộ công đoàn không chỉ am hiểu pháp luật, có kỹ năng đối thoại, thương lượng mà còn phải thực sự gần gũi, thấu hiểu và sẻ chia với người lao động.

“Trong bối cảnh mới, cán bộ công đoàn không chỉ hỗ trợ về vật chất mà còn cần có trái tim ấm áp để đồng hành, lắng nghe và chia sẻ với người lao động”, ông Ngọ Duy Hiểu nhấn mạnh.

Làm rõ hơn vai trò đại diện của Công đoàn trong doanh nghiệp, ông Ngô Ngọc Vinh, Chủ tịch Công đoàn Công ty TNHH Điện Stanley Việt Nam chia sẻ kinh nghiệm từ thực tiễn đối thoại và thương lượng tập thể.

Theo ông Vinh, công đoàn cơ sở luôn kiên định quan điểm không đứng về phía riêng ai mà hướng tới mục tiêu hài hòa lợi ích giữa doanh nghiệp và người lao động, bảo đảm sự phát triển bền vững của doanh nghiệp đi cùng với việc nâng cao quyền lợi cho người lao động.

“Chính nhờ tư duy đồng hành đó mà các cuộc trao đổi giữa Công đoàn và Ban lãnh đạo công ty luôn diễn ra trên tinh thần hợp tác, xây dựng và đạt được nhiều kết quả tích cực”, ông Vinh cho biết.

Trong quá trình đối thoại, công đoàn cơ sở kiên trì thực hiện bốn nguyên tắc: Minh bạch thông tin; tuân thủ pháp luật; trao đổi thẳng thắn, xây dựng; lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của người lao động. Nhờ đó, nhiều nội dung có lợi cho người lao động đã được đưa vào thỏa ước lao động tập thể.

Cụ thể, trong các năm 2023 và 2025, công ty đã bổ sung phụ cấp kỹ thuật từ 800 nghìn đồng đến 3,5 triệu đồng/tháng cho gần 200 lao động kỹ thuật; thực hiện điều chỉnh lương hằng năm căn cứ mức lương tối thiểu vùng và kết quả sản xuất, kinh doanh; mức thưởng năm lên tới 6 tháng lương.

Đặc biệt, tại cuộc đối thoại định kỳ năm 2026, nhiều kiến nghị của người lao động đã được doanh nghiệp tiếp thu và triển khai ngay như tăng gấp đôi phụ cấp chống nóng, xây dựng mái che lối đi bộ và lắp đặt thang cuốn tại khu vực nhà ăn. Những kết quả này cho thấy đối thoại thực chất và thương lượng hiệu quả không chỉ góp phần bảo vệ quyền lợi người lao động mà còn xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định và tiến bộ trong doanh nghiệp.

Từ chăm lo trước mắt đến chăm lo bền vững

Các ý kiến phản ánh tại trung tâm thảo luận cũng cho thấy, nếu trước đây hoạt động chăm lo chủ yếu tập trung vào hỗ trợ đời sống vật chất thì trong bối cảnh chuyển đổi số, tự động hóa, phát triển kinh tế xanh và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, nhu cầu của người lao động đã thay đổi đáng kể.

Ngoài tiền lương và việc làm, người lao động ngày nay còn quan tâm nhiều hơn đến môi trường làm việc an toàn, cơ hội học tập nâng cao trình độ, phát triển nghề nghiệp, chăm sóc sức khỏe thể chất và tinh thần cũng như các chính sách phúc lợi dành cho gia đình.

Theo bà Nguyễn Thị Thanh Hoàn, Trưởng ban Chính sách, Pháp luật và Quan hệ lao động Công đoàn Dệt May Việt Nam, chăm lo cho người lao động trong giai đoạn hiện nay không chỉ dừng ở việc hỗ trợ trước mắt mà cần hướng tới nâng cao năng lực nghề nghiệp, giúp người lao động thích ứng với những biến động của thị trường lao động.

Giai đoạn 2023-2025, toàn ngành dệt may có hơn 181.700 lượt công nhân lao động được đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng nghề. Riêng cấp ngành đã tổ chức 70 lớp đào tạo tại 32 doanh nghiệp với 2.450 lao động tham gia, trong đó 69% là lao động nữ. Sau các chương trình đào tạo, gần 670 lao động nữ đã được đề bạt, thăng tiến trong công việc.

Song song với đó, các hoạt động chăm lo đời sống tiếp tục được duy trì và mở rộng. Hiện có hơn 90% đơn vị trong ngành hỗ trợ mức ăn ca từ 15.000 đồng/suất trở lên; hơn 80 đơn vị tổ chức “Bữa cơm Công đoàn”, mang lại lợi ích cho gần 94.000 lượt người lao động.

Các cấp Công đoàn cũng ký kết thỏa thuận với 99 doanh nghiệp và đối tác để triển khai các chương trình phúc lợi dành cho đoàn viên. Trong giai đoạn 2022-2025, hơn 600.000 lượt đoàn viên đã được hưởng các ưu đãi về mua sắm, dịch vụ, khám chữa bệnh và các chính sách hỗ trợ khác với tổng giá trị trên 30 tỷ đồng.

Theo bà Nguyễn Thị Thanh Hoàn, đây là hướng chăm lo mang tính bền vững, giúp người lao động nâng cao kỹ năng, ổn định việc làm, cải thiện thu nhập và có thêm cơ hội phát triển lâu dài.

“Nơi nào công đoàn chăm lo tốt đời sống, bảo vệ quyền lợi và đồng hành cùng người lao động thì ở đó người lao động tin tưởng, gắn bó và tự nguyện tham gia tổ chức công đoàn”, bà Nguyễn Thị Thanh Hoàn nhấn mạnh.

Bên cạnh những kết quả đạt được, các đại biểu cũng thẳng thắn nhìn nhận một số hạn chế như nội dung hoạt động ở một số nơi còn mang tính phong trào; chất lượng đối thoại, thương lượng tập thể chưa đồng đều; việc nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của lao động trẻ chưa kịp thời; nguồn lực dành cho công tác chăm lo ở một số đơn vị còn hạn chế.

Từ thực tiễn đó, nhiều ý kiến cho rằng hoạt động công đoàn trong nhiệm kỳ tới cần chuyển mạnh từ tư duy chăm lo ngắn hạn sang chăm lo bền vững; từ cách tiếp cận hành chính sang phục vụ; tăng cường ứng dụng công nghệ để hiểu người lao động hơn và phục vụ người lao động tốt hơn.

Bà Trần Thùy Dương, Chủ tịch Công đoàn Trường Đại học FPT cho biết tổ chức công đoàn tại FPT đã ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong truyền thông, tổ chức sự kiện, khảo sát đoàn viên và kết nối người lao động. Theo bà Dương, giá trị lớn nhất mà AI mang lại không chỉ là tiết kiệm thời gian hay nâng cao hiệu quả công việc, mà còn giúp cán bộ công đoàn có thêm thời gian dành cho những việc không thể thay thế bằng công nghệ: lắng nghe, chia sẻ và đồng hành với đoàn viên.

Thông điệp xuyên suốt các phiên thảo luận chiều 3-6 là trong bất kỳ hoàn cảnh nào, người lao động vẫn phải là trung tâm của mọi chủ trương và hoạt động công đoàn. Nơi nào công đoàn chăm lo tốt, khẳng định vai trò đại diện tin cậy, ở đó người lao động tự nguyện tham gia tổ chức công đoàn.