Dị ứng thuốc có thể dẫn đến tử vong

Trong những năm gần đây, tình hình dị ứng thuốc có chiều hướng gia tăng với những hậu quả rất đáng lo ngại. Báo cáo của nhiều nước trên thế giới cho thấy, tỷ lệ dị ứng thuốc chiếm từ 2% đến 2,5% dân số, trong đó có đến 10% dị ứng ở dạng cấp tính (sốc phản vệ) - nguy cơ dẫn đến tử vong cao.

Tại Việt Nam, tỷ lệ này khoảng 7%. Nguyên nhân của tình trạng trên ở nước ta, các nhà chuyên môn phân tích là do ảnh hưởng của nền kinh tế thị trường nên việc quản lý, nhập và bán thuốc gặprất nhiều khó khăn. Thuốc kém chất lượng, quá hạn sử dụng thậm chí cả thuốc giả vẫn được lưu hành. Nhiều bác sỹ kê đơn thuốc chưa đúng chỉ định, chưa quan tâm đến các đặc điểm tương tác, tương kị và dị ứng thuốc. Đặc biệt, số người dân tự ý dùng thuốc điều trịlớn (kết quả điều tra y tế quốc gia: có 27,4% người dân tự mua thuốc về điều trị) đã làm cho tai biến do thuốc nhất là dị ứng thuốc càng nhiều. Cũng có những trường hợp, do cơ địa dị ứng, nghĩa là bố mẹ và bản thân đã hoặc đang có các bệnh dị ứng thì cũng dễ bị dị ứng thuốc.

Theo đề tài nghiên cứu của GS.TSKH Nguyễn Năng An và cộng sự thì các loại thuốc sau đây có nguy cơ gây dị ứng cao:Penicillin: 16,72%, tiếp đến là Ampicillin: 9,31% và một số khác cũng có tỷ lệ nhất định (Tetracyclin, Trimazol, Beseptol…). Trong 123 loại thuốc gây dị ứng, kháng sinh là nhóm thuốc gây dị ứng nhiều nhất: 53,36%,thuốc chống viêm giảm sốt (9,32%), Vitamin (7,24%), thuốc chống lao (6,55%).Địa phương có tỷ lệ dị ứng thuốc cao nhất là Hải Phòng với 9,30%, tiếp đến là TP. Hồ Chí Minh (8,85%), Hòa Bình (8,30%), Hà Nội (7,05%), Nghệ An (6,75%) và cuối cùng là Lâm Đồng (6,17%).

Vậy làm thế nào để biết mình bị dị ứng thuốc ? Các chuyên gia dị ứng của Khoa Dị ứng - Miễn dịch lâm sàng (Bệnh viện Bạch Mai) cho biết, đó là khi bạn vừa hoặc đang dùng thuốc mà thấy xuất hiện các biểu hiện bất thường như ban đỏ, mẩn ngứa, nổi mày đay, sốt, khó thở, tím tái, tim đập nhanh, hồi hộp, sợ hãi, choáng váng, hạ đường huyết, ngất xỉu, da đỏ như tôm luộc, nổi mụn trên da... Tại khoa Dị ứng - Miễn dịch lâm sàngcũng đã tiếp nhận nhiều trường hợp dị ứng thuốc rất nặng. Đơn cử như trường hợp xuất huyết 2 chân do dị ứng thuốc Ampicillin viên; loét, trợt da toàn thân giống như bỏng nặng do uống thuốc nam (gọi là hội chứng Lyell); lở loét bàn tay, chân đến tận xương do dị ứng thuốc Penicillin bôi ngoài da; nhiều bỏng nước nổi trên da, loét mắt, mũi, miệng do tra thuốc nhỏ mắt Chloramphenicol; phù mặt do dùng thuốc hạ sốt, giảm đau Analgin...

Mọi loại thuốc đều có thể gây dị ứng, ngay cả thuốc bổ hay các vitamin và thậm chí cả thuốc chống dị ứng. Vì thế, mọi người hãy chỉ sử dụng thuốc khi cần thiết và theo đơn của bác sỹ; không nên tự ý mua thuốc điều trị; không dùng thuốc mất nhãn mác, thuốc đã chuyển màu, quá hạn; không mua thuốc ở những nơi không tin cậy. Khi thấy hiện tượng dị ứng phải ngừng sử dụng thuốc đồng thời đến ngay các cơ sở y tế gần nhất để được xử lý kịp thời. Bạn đọc có thể tìm hiểu thêm về tình trạng dị ứng thuốc, cách phòng trị bệnh qua số điện thoại 04.8686271 (Bộ môn Dị ứng của trường ĐH Y Hà Nội) hoặc 04.8693731-822 (Khoa Dị ứng - Miễn dịch lâm sàng của BV Bạch Mai). Bên cạnh việc người dân tự nâng cao hiểu biết để phòng bệnh cho mình, thì vớicán bộ y tế cũng cần phải được đào tạo lại thường xuyên những kiến thức cập nhật về các loại thuốc mới nhằm kê đơn thuốc điều trị hợp lý, có hiệu quả.

Tùng Linh