Người sử dụng lao động sẽ được hỗ trợ nhiều hơn

Doanh nghiệp khó tiếp cận chính sách

Theo thống kê của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (LĐTBXH), trong giai đoạn 2015-2023, số người tham gia BHTN tăng qua các năm, bình quân tăng 6,08%/năm. Tính đến hết năm 2023, số người tham gia BHTN chiếm 31,6% lực lượng lao động trong độ tuổi. Cũng trong giai đoạn này, bình quân mỗi năm có 826.000 người nhận trợ cấp thất nghiệp, cao nhất là năm 2020, có trên 1,087 triệu người hưởng trợ cấp thất nghiệp (chiếm khoảng 6 - 8% số lao động tham gia bảo hiểm thất nghiệp). Bình quân mỗi năm, cả nước chi trợ cấp thất nghiệp khoảng 10.000 tỷ đồng. Xu hướng số tiền chi cho trợ cấp thất nghiệp năm sau sẽ cao hơn năm trước, vì số người tham gia tăng, mức đóng - hưởng tăng.

Bộ LĐTBXH lý giải, số chi trợ cấp thất nghiệp cao phần nào có nguyên nhân do chính sách BHTN chưa thực sự gắn với thị trường lao động, còn nặng về giải quyết trợ cấp thất nghiệp, chưa chú ý thoả đáng đến các giải pháp phòng ngừa thất nghiệp. Theo đó, chính sách BHTN hiện nay có một chế độ hỗ trợ người sử dụng lao động, đó là chế độ hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ kỹ năng nghề để duy trì việc làm cho người lao động. Tuy nhiên, quy định tại Luật Việc làm và các văn bản hướng dẫn về điều kiện hưởng quá chặt chẽ, hiếm khi xảy ra. Do đó, người sử dụng lao động khó khăn trong việc tiếp cận được với chế độ này. Đến nay, chưa có người sử dụng lao động nào được hỗ trợ chế độ này theo quy định của pháp luật hiện hành.

Trong thời gian đại dịch Covid-19, thực hiện theo Nghị quyết 68 của Chính phủ hỗ trợ người lao động và người sử dụng lao động gặp khó khăn do đại dịch Covid-19, với việc nới lỏng các điều kiện, cả nước đã có 66 đơn vị sử dụng lao động được hỗ trợ để đào tạo nghề cho 8.230 người lao động. Số tiền chi hỗ trợ từ Quỹ BHTN là 38,87 tỷ đồng. Tuy nhiên, so với yêu cầu thực tiễn, số doanh nghiệp được hỗ trợ còn thấp. Do đó, Bộ LĐTBXH cho rằng cần sửa đổi Luật Việc làm để tăng cường hơn nữa hỗ trợ người sử dụng lao động từ Quỹ BHTN.

Đảm bảo tính khả thi của chính sách

Thực tế chính sách BHTN bao gồm 4 chế độ hỗ trợ người lao động là: Trợ cấp thất nghiệp, hỗ trợ tư vấn giới thiệu việc làm, hỗ trợ học nghề và bảo hiểm y tế, song phần lớn người lao động chọn nhận trợ cấp thất nghiệp. Phản hồi từ phía các địa phương cho biết, chế độ hỗ trợ học nghề chủ yếu giải quyết nhu cầu học nghề cho người thất nghiệp, mà chưa có hỗ trợ cho người lao động tham gia đào tạo, phát triển kỹ năng nghề, hoặc nâng cao trình độ kỹ năng nghề. Hơn nữa, hỗ trợ chỉ là học phí học nghề, chưa có các hỗ trợ khác trong thời gian học nghề, dẫn đến khó khăn trong việc tham gia học nghề, nhất là với những người không hưởng trợ cấp thất nghiệp mà có nhu cầu học nghề.

Xuất phát từ thực tế này, ông Nguyễn Trọng Bình - Cục trưởng Cục Việc làm (Bộ LĐTBXH) cho biết, lần sửa Luật Việc làm tới, sẽ bổ sung chính sách BHTN theo hướng hỗ trợ người sử dụng lao động, và người lao động duy trì việc làm, phát huy đầy đủ các chức năng của chính sách này, bảo đảm thực sự là công cụ quản trị thị trường lao động. Luật dự kiến bổ sung thêm biện pháp để hỗ trợ người sử dụng lao động từ Quỹ BHTN, trong vấn đề tuyển và sử dụng lao động, đặc biệt là đối với nhóm lao động đặc thù. Theo đó, Luật sẽ sửa đổi quy định về điều kiện hỗ trợ người sử dụng lao động đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ kỹ năng nghề để duy trì việc làm cho người lao động, đảm bảo tính khả thi trong thực tế.

Nghị quyết số 28-NQ/TW về cải cách chính sách bảo hiểm xã hội đã quy định: “Sửa đổi, bổ sung chính sách BHTN, chính sách việc làm theo hướng hỗ trợ doanh nghiệp và người lao động duy trì việc làm, bảo đảm quyền lợi chính đáng của doanh nghiệp và người lao động”. Còn Nghị quyết số 42-NQ/TW về tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng chính sách xã hội đáp ứng yêu cầu sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn mới cũng nêu rõ: “Chính sách BHTN phải hỗ trợ cho doanh nghiệp trong nâng cao trình độ kỹ năng nghề cho người lao động để duy trì việc làm bền vững; chủ động phòng ngừa, giảm thiểu thất nghiệp”.

Từ những căn cứ đó, cơ quan soạn thảo Luật Việc làm sửa đổi đề xuất sửa đổi chế độ đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ, kỹ năng nghề để duy trì việc làm cho người lao động theo hướng quy định người sử dụng lao động được hỗ trợ trong các trường hợp: Vì lý do kinh tế theo quy định tại Bộ luật Lao động; thiên tai, hỏa hoạn, địch họa hoặc dịch bệnh nguy hiểm; thực hiện yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền về việc di dời hoặc thu hẹp địa điểm sản xuất kinh doanh; phải thay đổi cơ cấu, công nghệ theo quy định của Bộ luật Lao động. Đồng thời, quy định điều kiện hỗ trợ theo hướng tạo thuận lợi cho người sử dụng lao động dễ tiếp cận chính sách, bao gồm điều kiện về đóng đủ BHTN; có phương án đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ, kỹ năng nghề, và duy trì việc làm được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt…

Luật cũng sẽ bổ sung các quy định nhằm hỗ trợ người lao động, người sử dụng lao động, như: Hỗ trợ người sử dụng lao động khi sử dụng lao động là người khuyết tật; quy định Chính phủ quyết định việc hỗ trợ tiền mặt, hỗ trợ đóng BHTN và các hỗ trợ khác trong trường hợp khủng hoảng, hoặc suy thoái kinh tế, thiên tai, hỏa hoạn, địch họa hoặc dịch bệnh nguy hiểm, căn cứ tình hình kết dư Quỹ BHTN.

Tú Anh